Κώστας Σημίτης: Ο μεγάλος απών
Ολα ξεκίνησαν από ένα κάλεσμα: «Ω σεις αστραποβόλες του ήλιου αχτίδες,/ βοηθήστε με, βοηθήστε με να βρω/ στην πάλη, στη δίνη αυτή/ το τέλειο κι αρμονικό». Είναι η πρώτη στροφή του ποιήματος με τίτλο «Δημιουργία» που έγραψε ο 17χρονος Κώστας Σημίτης, μαθητής της Η’ Γυμνασίου, τον Δεκέμβριο του 1953. Και μολονότι τα πρώτα πνευματικά σκιρτήματα ενός ανθρώπου δεν έχουν πάντα σχέση με τη μετέπειτα πορεία του, στην περίπτωση αυτή αποκαλύπτουν όνειρα και στόχους που επιδιώχθηκαν για μια ζωή. Ο Σημίτης ζητά από νέο παιδί βοήθεια για «να φτάσω τον ήλιο, το σκοτεινό μυστήριο της ίδιας μου ψυχής, το ιδανικό εγώ μου», όπως καταλήγει το ποίημα.
Ισως στους στίχους αυτούς να βρίσκεται το κλειδί της νοσταλγίας που νιώθουμε σήμερα για τον άνδρα και την εποχή του. Ο άνδρας υπήρξε μαχητικός και τρυφερός, συνεπής και ρομαντικός, ευγενικός και κυνικός, ρεαλιστής και αποφασιστικός. Η εποχή του υπήρξε παραγωγική, συχνά γιορταστική, εν πολλοίς αντιφατική και ενίοτε σκοτεινή. Επί της πρωθυπουργίας του έγιναν άλματα, όπως η είσοδος στο ευρώ και η συμφωνία του Ελσίνκι, έγιναν και υποχωρήσεις, όπως η παραπομπή της συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης στις ελληνικές καλένδες. Η προσωπικότητα όμως του Σημίτη ήταν μια άγκυρα, μια σταθερά, ένα σημείο αναφοράς από αυτά που μας λείπουν σήμερα σε δραματικό βαθμό.
Ο διανοούμενος πρωθυπουργός που μας αποχαιρέτησε πέρυσι τέτοιες μέρες είχε φυσικά αδυναμίες. Αλλά είχε μια ευθύτητα και μια σεμνότητα που στους σημερινούς πολιτικούς αποτελούν είδη εν ανεπαρκεία. Επίσης, δεν μάσαγε τα λόγια του. Οπως πριν από 30 χρόνια είχε το θάρρος να ευχαριστήσει τον πρόεδρο Κλίντον για τη συμβολή του στην αποκλιμάκωση της κρίσης των Ιμίων, έτσι και σήμερα δεν θα δίσταζε να κατηγορήσει τον πρόεδρο Τραμπ ότι με την επέμβασή του στη Βενεζουέλα παραβίασε το διεθνές δίκαιο.
Τα προσωπικά αρχεία του Σημίτη, μια γεύση των οποίων δίνουν σήμερα «ΤΑ ΝΕΑ Σαββατοκύριακο», υπηρετούν δύο πράγματα που στις μέρες μας έχουν σχετικοποιηθεί, έχουν υποβαθμιστεί, έχουν σχεδόν απαξιωθεί: τη μνήμη και την αλήθεια. Διότι αν οι απόψεις είναι πολλές, κάτι που άλλωστε αποτελεί πλούτο σε μια δημοκρατία, η μνήμη και η αλήθεια είναι μοναδικές. Οσο για τον ήλιο, θέλει πάντα δουλειά πολλή. Ο Σημίτης έκανε ό,τι μπορούσε.