«Η εξουσία, η ύβρις, η πτώση και οι σύντροφοι»
Οιδίπους Τύραννος. Η συγκλονιστική τραγωδία του Σοφοκλή του 428 π.Χ. σε σύγχρονη μεταγραφή ζωντάνεψε μπροστά μας στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση σε μία συγκλονιστική παράσταση που παρακολουθήσαμε προχθές οικογενειακώς για τα μεγάλα ερωτήματα της ύπαρξης, της ισχύος και της αλήθειας. Μαζί με ένα καλό μάθημα για τη ζωή: Για το χρονόμετρο που μετρά αντίστροφα προς τον θρίαμβο ή την καταστροφή, όταν η αλαζονική ύβρις της φαινομενικής γνώσης οδηγεί στην απόλυτη τύφλωση και την κατάρρευση.
Τα παραπάνω μπορούν να παραλληλιστούν και ίσως να εξηγήσουν διάφορες πολιτικές εξελίξεις, την άνοδο στην εξουσία και την πτώση, την αλλαγή σκυτάλης και τους πολιτικούς διαγκωνισμούς. Διαχρονικά και ιδιαιτέρως σήμερα στην πατρίδα μας. Σε όλο το πολιτικό φάσμα. Σε όλους τους πολιτικούς χώρους. Και ασφαλώς στον οικείο μου χώρο, σε αυτόν με τον οποίον μέχρι πρόσφατα πολιτευόμουν. Eμφυτα ταλέντα ή ακριβοπληρωμένες κατασκευές του μάρκετινγκ, ελκυστικές προσωπικότητες με λαοφιλία ή απλά προϊόντα του νεποτισμού και της οικογενειοκρατίας, οδήγησαν στην εφήμερη εξουσία αρκετούς σύγχρονους πρωταγωνιστές. Η μέθη της εξουσίας αποξένωσε τελικά απ’ την αλήθεια και έκρυψε την πραγματικότητα. Ο Οιδίπους ευφραίνεται με την αναρρίχηση στην εξουσία, αλλά είναι καταδικασμένος να βιώσει την απόλυτη καταστροφή, όταν η ύβρις της αλαζονείας τον οδηγεί στην τύφλωση. Η «αυλή του» δεν τον προστατεύει, και τα «παιδιά του» μπορεί και να τον εκνευρίζουν. Η πτώση είναι μοιραία.
Γιατί όλα αυτά τα αλληγορικά μέρες που ‘ναι; Γιατί την εξουσία όταν δεν γνωρίζεις να τη διαχειριστείς δεν μένει παρά να τη χάσεις. Μα αυτό είναι το λιγότερο. Το χειρότερο είναι να καταστραφείς βουτώντας μέσα στην κυριολεκτική οιδιπόδεια τύφλωση. Τότε βέβαια ίσως δεις. Αλλά τότε πια θα ‘ναι ήδη πολύ αργά.
Μη σπεύσουν κάποιοι με εφήμερη ή παρενθετική εξουσία να αναγνωρίσουν τον εαυτούλη τους στα ανωτέρω. Ο Οιδίπους δεν ήταν μεταπράτης της εξουσίας, ούτε ιμάντας για την ανάδειξη άλλων σε αυτήν. Ούτε ασφαλώς ο «χρήσιμος ηλίθιος» της μετάβασης τρίτων στο βάθρο. Ο Οιδίπους κατέλαβε κάποια στιγμή μέσα απ’ τα παιχνίδια της μοίρας την πολιτική εξουσία ως ο απόλυτος άρχων των Θηβών και συνετρίβη τελικά μέσα στα συντρίμμια των δικών του ανοσιουργημάτων.
Τυφλός και κατεστραμμένος, αλλά πια συνειδητοποιημένος και σοφός, αναζήτησε στην πρωτύτερα οχληρή θυγατέρα του Αντιγόνη την εμπιστοσύνη και κατανόηση που είχε ανάγκη: Να τον οδηγεί τυφλό κρατώντας τον απ’ το χέρι.
Επιμύθιο: Οι εξελίξεις της περασμένης εβδομάδος στον οικείο μου χώρο συνοψίζονται όμορφα στην τελευταία στροφή από ένα άλλο λυρικό έργο, του Κωνσταντίνου Καρτελιά, το «Τραγούδι των Συντρόφων»:
Ιθάκη
Για μας το πέλαγο το ξέσκεπο
γεμίσαν με μνηστήρες τα λιμάνια
Ο κόσμος πάντα
βρίσκει καινούργιο βασιλιά
κι εμείς μονάχοι ποιητές
θα μείνουμε
Ο Νικόλας Φαραντούρης είναι ευρωβουλευτής, καθηγητής Ευρωπαϊκού Δικαίου, έδρα Jean Monnet