Οι Ηνωμένες Πολιτείες καλούν ισπανικές επιχειρήσεις να διεκδικήσουν αποζημιώσεις από τη Βενεζουέλα

Οι Ηνωμένες Πολιτείες ετοιμάζονται να επαναδραστηριοποιηθούν δυναμικά στη Βενεζουέλα, ανοίγοντας νέο κεφάλαιο στις σχέσεις με τη χώρα μετά την απομάκρυνση του Νικολάς Μαδούρο. Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει δώσει εντολή να ξεκινήσει μια ευρείας κλίμακας αναθεώρηση των απαλλοτριώσεων που πραγματοποιήθηκαν κατά την προεδρία του Ούγο Τσάβες, προτρέποντας μάλιστα ξένες –και ειδικά ισπανικές– εταιρείες που ζημιώθηκαν να εξετάσουν το ενδεχόμενο νομικών διεκδικήσεων.

Η συγκεκριμένη πολιτική συνδέεται με την πρόθεση της Ουάσιγκτον να ανακτήσει τον έλεγχο των πετρελαϊκών περιουσιακών στοιχείων που ανήκαν σε αμερικανικές εταιρείες όπως η ExxonMobil και η ConocoPhillips πριν από την εθνικοποίηση της περιοχής της Φάχα ντελ Ορινόκο το 2007. Οι αρχές των ΗΠΑ θεωρούν παράνομο τον τρόπο με τον οποίο οι εταιρείες εξαναγκάστηκαν να αποχωρήσουν και εξετάζουν τώρα διακανονισμούς ή αποζημιώσεις.

Η φράση “exprópiese” (“να απαλλοτριωθεί”) έγινε σύμβολο της εποχής Τσάβες. Σύμφωνα με τη Συνομοσπονδία Βιομηχάνων της Βενεζουέλας, οι απαλλοτριώσεις αφορούσαν περίπου 1.322 επιχειρήσεις, μεταξύ των οποίων θυγατρικές τραπεζών, χαλυβουργίες, λατομεία και βιομηχανίες κοινής ωφέλειας. Η PwC υπολογίζει ότι το καθεστώς κατέβαλε περί τα 23 δισ. δολάρια σε «αποζημιώσεις», ωστόσο οι αμερικανικές αρχές θέτουν υπό αμφισβήτηση αν επρόκειτο για δίκαιο αντάλλαγμα ή για πολιτική τακτική αποφυγής των διεθνών δικαστηρίων.

Η Βενεζουέλα συσσωρεύει σήμερα 22 ανεκπλήρωτους διεθνείς διαιτητικούς νόμους στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Τράπεζου (ICSID), συνολικής αξίας 17,3 δισεκατομμυρίων δολαρίων, σύμφωνα με το International Law Compliance Institute.  Παράλληλα, η κυβέρνηση Τραμπ ενθαρρύνει επιχειρήσεις από την Ευρώπη και ιδιαίτερα την Ισπανία να εξετάσουν την προσφυγή σε ανάλογες διεθνείς διαδικασίες.

Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζ. Ντ. Βανς δήλωσε ότι «η Βενεζουέλα χρησιμοποίησε κλεμμένες αμερικανικές περιουσίες για να χρηματοδοτήσει δραστηριότητες ναρκω-τρομοκρατίας», προσθέτοντας πως «οι μεγάλες δυνάμεις δεν μπορούν να επιτρέπουν την αρπαγή των περιουσιών τους στην ίδια τους τη γειτονιά».

Η νέα κατάσταση στη χώρα –με την  Ντέλσι Ροντρίγκες να ασκεί προσωρινά την εξουσία– δημιουργεί ευνοϊκότερες συνθήκες για επενδυτική επιστροφή. Η Ουάσιγκτον σχεδιάζει να στηρίξει την ανασυγκρότηση του ενεργειακού τομέα της Βενεζουέλας και να προσφέρει πλαίσιο συμμετοχής για διεθνείς επενδυτές.

Η επανένταξη της Βενεζουέλας στην αγορά πετρελαίου θα μπορούσε να αυξήσει την παγκόσμια προσφορά μέσα στο 2026. Σύμφωνα με εκτίμηση της Citi, η παραγωγή της χώρας αναμένεται να αυξηθεί κατά 300.000 έως 500.000 βαρέλια ημερησίως μεταξύ τέταρτου τριμήνου 2026 και τέλους 2027. Το σενάριο αυτό, ωστόσο, εξαρτάται από τη σταθερότητα της πολιτικής μετάβασης και τη συνέχιση της αμερικανικής «καραντίνας»  στις εξαγωγές πετρελαίου, την οποία η Ουάσιγκτον χρησιμοποιεί ως μοχλό πίεσης.

Αν όλα εξελιχθούν σύμφωνα με τα σχέδια, οι ΗΠΑ θα έχουν επιτύχει διπλό στόχο: ενεργειακή ενίσχυση με αύξηση της ροής πετρελαίου προς τις διυλιστικές εγκαταστάσεις του Τέξας και γεωπολιτική επιρροή σε μία χώρα που για δύο δεκαετίες υπήρξε εκτός του δυτικού συστήματος.