Η στιγμή του δικού μου «όχι»
Κανονικά τέτοιες ημέρες θα έφτιαχνε βαλίτσες για να έρθει διακοπές στην Ελλάδα, έπειτα από αρκετά χρόνια. Όμως αντ’ αυτού ο Δημήτρης Δασκαλάκης βρέθηκε στο επίκεντρο μιας μεγάλης κρίσης στο Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC), έναν από τους πιο αξιόπιστους επιστημονικούς θεσμούς στον κόσμο. Μέχρι τώρα. Διότι η απόλυση της διευθύντριας Σούζαν Μονάρεζ και η παραίτηση σημαντικών στελεχών του Κέντρου, μεταξύ των οποίων και ο ελληνικής καταγωγής λοιμωξιολόγος, που ήταν επικεφαλής για τον εμβολιασμό, αλλάζει ριζικά την κατάσταση. Με επιπτώσεις που όπως λέει, «δεν θα αφορούν μόνο τις ΗΠΑ αλλά ολόκληρο τον κόσμο».
Δεν μετανιώνει για την παραίτησή του. «Είναι σαν το «όχι» που είπαν οι Ελληνες. Τώρα είναι η στιγμή του «όχι» για αυτόν τον έλληνα γιατρό. Θα πω την αλήθεια και σε όποιον αρέσει». Ξέρει καλά, λέει, «πότε είναι η σωστή στιγμή να φεύγεις από τη δουλειά: Όταν, όσο καλός κι αν είσαι, δεν μπορείς να κάνεις πια το σωστό». Πότε ήταν για εκείνον η σωστή στιγμή; «Πριν από την επικύρωσή του από το Κογκρέσο για τη θέση του υπουργού Υγείας ο Ρόμπερτ Κένεντι τζούνιορ μας είπε ότι θα έρθει χωρίς προκαταλήψεις, θα βάλει υψηλά επιστημονικά στάνταρντ και θα αυξήσει τη διαφάνεια. Σύντομα, είδαμε ότι οι πράξεις του δεν συνάδουν με τα λόγια του. Αρχίσαμε να παίρνουμε οδηγίες και εντολές χωρίς αιτιολογία, χωρίς στοιχεία, είχαμε επιδημία ιλαράς κι εκείνος τόνιζε τον ρόλο της βιταμίνης Α και υποτιμούσε το εμβόλιο. Συνειδητοποιήσαμε ότι ήρθε με τις προκαταλήψεις του, δεν υπάρχει διαφάνεια και δεν εκτιμά την επιστήμη.
Και μετά στην επιτροπή εμβολίων τοποθετήθηκαν άνθρωποι χωρίς σοβαρές επιστημονικές περγαμηνές με μοναδικό «εφόδιο» την αντίθεσή τους στα εμβόλια. Τότε καταλαβα ότι δεν θα κρατηθεί ξεχωριστά η επιστήμη από την ιδεολογία. Αυτοί έχουν το πάνω χέρι τώρα».
Ο παππούς μου ήταν αντιστασιακός
Πιστεύει ότι στην επιστήμη είναι σημαντική η ταπεινότητα. «Χρειάζεται να κάνουμε καλύτερη δουλειά στο να επικοινωνήσουμε το τι συμβαίνει. Διότι στις μέρες μας η πόλωση που επικρατεί υποδαυλίζει ακραίες συμπεριφορές και ανορθολογισμό». Αναφέρθηκε στην αντίσταση που πρέπει να γίνεται στην επιστολή παραίτησής του. Εκεί που ανέφερε και την αντιστασιακή δράση του παππού του στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. «Κατάγομαι από την Ευρυτανία και από τους δύο μου γονείς. Ο πατέρας του πατέρα μου, Δημήτρης Δασκαλάκης ήταν αντιστασιακός, εκτελέστηκε από Ιταλούς στο χωριό του, μπροστά στην οικογένειά του. Στο Μεγάλο Χωριό υπάρχει άγαλμά του. Ο άλλος παππούς, ο Στέλιος Μπασδέκης ήταν από το Καρπενήσι και ήρθε στις ΗΠΑ όταν ήταν μικρός. Οι γονείς μου συναντήθηκαν στη Βόρεια Καρολίνα όπου ακόμα έχω πολλούς συγγενείς».
Η δημόσια υγεία δέχεται επίθεση
Αυτό που διαμορφώνεται σήμερα στις ΗΠΑ είναι πρωτόγνωρο. Πριν από λίγες ημέρες, ο Τομ Φρίντεν, που ηγήθηκε του CDC από το 2009 έως το 2017, δήλωσε ότι «η δημόσια υγεία δέχεται επίθεση. Δεν είναι πλέον δυνατόν να έχουμε εμπιστοσύνη σε οτιδήποτε προέρχεται από το υπουργείο Υγείας ή το CDC». Πρόκειται για σοκαριστική δήλωση. «Οταν κάποιος με το κύρος του Φρίντεν λέει κάτι τέτοιο, το λαμβάνω πολύ σοβαρά υπόψη. Ο χρόνος θα δείξει, αλλά ανησυχώ πολύ. Γι’ αυτό παραιτήθηκα. Για παράδειγμα, βλέπω τι γίνεται με τα εμβόλια για την ηπατίτιδα Β για τα νεογέννητα. Μέχρι τώρα τα κάναμε αμέσως, όμως πλέον θα αργούν πολύ. Κι αυτό σημαίνει ότι πολλοί γονείς που δεν έχουν πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη δεν θα προστατεύσουν ποτέ τα παιδιά τους από την ηπατίτιδα Β – και πολλά από αυτά θα την αναπτύξουν ως χρόνια νόσο».
Οι ευάλωτοι πληθυσμοί θα πληγούν πρώτοι
Και τι θα γίνει με τις άλλες ευάλωτες ομάδες, ανθρώπους που ζουν σε απομακρυσμένα μέρη, μέλη της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας, τους Αφροαμερικανούς που βρίσκονται συχνά εκτός συστήματος υγείας. «Οταν δεν υπάρχουν προγράμματα για την υγεία και εμβολιασμοί, οι ευάλωτοι πληθυσμοί, μεταξύ των οποίων και τα παιδιά, θα είναι οι πρώτοι που θα πληγούν. Αυτό είναι μεγάλη ανισότητα για όσους είναι γεωγραφικά ή κοινωνικά αποκλεισμένοι. Στις λοιμώξεις υπάρχει το αξίωμα Locus Minoris Resistentiae, δηλαδή «το σημείο της μικρότερης αντίστασης». Σημαίνει ότι οι λοιμώξεις τείνουν να βρουν το πιο αδύναμο σημείο του σώματος. Αυτό ακριβώς ισχύει και για την κοινωνία».
Ως ανοιχτά ομοφυλόφιλος δέχεται μετά την παραίτησή του έντονες επιθέσεις από μέλη του κινήματος MAGA στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. «Δεν με νοιάζει καθόλου. Δεν με προσβάλουν όσοι νομίζουν ότι δεν τους αρέσουν τα όσα λέω, βάσει της ειδικότητάς μου».
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναφέρεται σε μια λοίμωξη Χ, μια μελλοντική πανδημία για τον πλανήτη. Εκεί πάμε; «Ναι. Οι ιοί είναι έξυπνοι, αλλάζουν γρήγορα, προσαρμόζονται. Ζούμε κοντά σε ζώα και τα ζώα έχουν ιούς που όταν μεταφέρονται σε ανθρώπους μπορεί να έχουν σοβαρές επιπτώσεις. Βλέπουμε τι γίνεται με τη γρίπη των πτηνών, την Η5Ν1. Ακόμα δεν υπάρχει μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο, αλλά είμαστε κάνα δυο μεταλλάξεις μακριά από έναν ιό που θα τα καταφέρει. Είμαστε έτοιμοι; Οχι. Θα είμαστε έτοιμοι εάν σταματήσουμε την έρευνα, δεν χρησιμοποιούμε την τεχνολογία και αμφισβητούμε τα επιστημονικά δεδομένα; Οχι, θα είμαστε λιγότερο προετοιμασμένοι. Και θα δούμε τις συνέπειες. Νομίζω ότι ακόμα και 100 χρόνια από τώρα θα ζουν οι άνθρωποι τις συνέπειες των όσων γίνονται σήμερα».