اتحادیه اروپا و همه‌پرسی انگلیس

رای دهندگان انگلیسی فردا قرار است دیدگاه خود را در قبال خروج یا ابقای این کشور در اتحادیه اروپا طی یک همه‌پرسی اعلام کنند. با توجه به فشردگی تبلیغات موافقان و مخالفان، سرنوشت همه‌پرسی در هاله‌ای از ابهام قرار دارد و نمی‌توان با اطمینان درباره نتایج قطعی آراء سخن گفت.
موافقان خروج انگلیس از اتحادیه اروپا عملاً توجیهات چندان محکمی در بیان ضرورت خروج انگلیس ارائه نمی‌کنند ولی مخالفین خروج دلایل روشنی ارائه می‌دهند که به محض اعلام خروج، بحران‌های غیرقابل مهاری متوجه انگلیس خواهد شد. البته اتحادیه اروپا هم از شوک ناشی از تصمیم لندن بی‌نصیب نخواهد ماند ولی فشار اصلی متوجه لندن است.
انگلیس همین الآن هم یک جزیره منزوی است که از طریق کانال زیردریایی مانش به پیکره قاره اروپا متصل شده است. اما فردای اعلام تصمیم لندن برای جدائی از اتحادیه اروپا، عملاً سیاست‌های تازه‌ای به جریان می‌افتد که زمینه ساز انزوای زجردهنده و تاریخی برای انگلیس خواهد بود.
برخی رهبران اروپائی برای بیان دیدگاه خشم‌آلود خود نسبت به این موضع لندن پیشقدم شده‌اند. فرانسه که رقابت سرسختانه و تاریخی با انگلیس دارد، مواضع جدی‌تری در این مقوله اتخاذ کرده است. باور عمومی اینست که نتایج همه‌پرسی 5 شنبه هرچه باشد، اصل برگزاری همه‌پرسی برای خروج انگلیس از اتحادیه اروپا معنی و مفهوم «تکروی»، «باج‌خواهی» و رفتار نامناسب در جهت درهم ریختن فضای تعامل درون اتحادیه اروپا را درذهن‌ها تداعی می‌کند و پیام منفی به سایر اعضای اتحادیه اروپا می‌فرستد و ثبات نسبی این اتحادیه را از اساس دچار تزلزل می‌کند.
انگلیس همین حالا هم یک عضو تمام عیار اتحادیه اروپا محسوب نمی‌شود و با توسل به باج‌خواهی‌های موسمی خود عموماً در تصمیمات و اقدامات اصلاحی و توسعه‌ای در سطح اتحادیه اروپا «نقش ترمز» را بازی می‌کند و سرعت تصمیم‌سازی‌ها درون اتحادیه را به شدت کند کرده و بعضی از تصمیمات و اقدامات را بی‌اثر و یا حداقل کم اثر نموده است.
انگلیس چه در پیمان «ماستریخت» و چه در سایر تصمیمات جمعی اتحادیه اروپا همواه نقش بازدارنده ایفا کرده و شرایطی را پدید آورده که دیگران از خیر همکاری‌های لندن گذشته‌اند و برای تحقق اهداف خود در قلمرو تشکیل «اروپای بدون مرز» و «پول واحد اروپائی»، انگلیس را عملاً کنار گذاشته‌اند. دقیقاً به همین دلیل است که امروزه انگلیس نه تنها عضو «پیمان شینگن» نیست بلکه از حوزه یورو هم فاصله خود را حفظ کرده اما در عین حال همواره برای باقی ماندن در اتحادیه اروپا هم باج‌خواهی کرده است. انگلیس تنها کشور عضو اتحادیه اروپا محسوب می‌شود که تقریباً بدون استثنا در تمامی مصوبات و تصمیمات اتحادیه، به نوعی کارشکنی کرده و با سوءاستفاده از «حق تحفظ» سعی داشته خود را مستثنی از دیگران و به عنوان یک «عضو ویژه» از امتیازات خاص و انحصاری بهره‌مند شود. سران اتحادیه اروپا در آخرین گردهمائی با «دیوید کامرون» سعی کردند بیشترین امتیازات درخواستی لندن را بپذیرند ولی لندن علیرغم دریافت امتیازات انحصاری هنوز هم حضور یا خروج از اتحادیه را در هاله‌ای از ابهام قرار داده و با این اهرم فشار با کل اعضای اتحادیه اروپا بازی می‌کند.
کار به جائی رسیده که ولادیمیر پوتین رئیس‌جمهور روسیه نیز که کشورش عضو اتحادیه اروپا نیست، در قبال رفتار غیراصولی لندن موضع گیری کرده و لندن را به باج خواهی از اتحادیه اروپا متهم نموده است. نکته جالب توجه اینست که منافع انگلیس با پیوستن به اروپای یکپارچه و متحد، بهتر قابل تامین و دستیابی است ولی مقامات لندن مایلند با تکروی، منافع خود را «حداکثری» کنند.
این رفتار نامتجانس لندن بدون واکنش هم نبوده و سایر کشورهای عضو اتحادیه، انگلیس را مسئول عواقب ناشی از بی‌ثباتی و تزلزل در ارکان اتحادیه معرفی می‌کنند و حتی تهدید کرده‌اند که تاوان سختی به خاطر این تصمیم خود باید بپردازد و قطعاً با واکنش تند، بی‌رحمانه و با هدف تنبیه لندن مواجه خواهد شد. این هشدارها فقط برای حفظ انگلیس درون اتحادیه اروپا مطرح نمی‌شود بلکه نگرانی عمده‌تر به تسری این تصمیم باز می‌گردد و از بیم فروپاشی ارکان اتحادیه اروپا نشات می‌گیرد.
دقیقاً به همین دلیل است که طیف وسیعی از تصمیمات و اقدامات تنبیهی قرار است همچون آواری بر روی انگلیس در فردای خروج از اتحادیه اروپا فرو ریزد تا بلکه انزوای زجر دهنده لندن مایه عبرت سایر اعضای اتحادیه اروپا شود و آنها را از تکروی و خروج از اتحادیه منصرف و حتی ناامید کند. تا همین جا هم وضعیت اتحادیه اروپا به ویژه پیمان شینگن در پرتو بحران ناشی از هجوم سیل آوارگان شرقی در شرایط بغرنجی قرار گرفته و بسیاری از کشورها با بستن مرزهای خود و زیر پا گذاشتن تعهدات در قبال شینگن، عملاً ترجیح داده‌اند که راه دیگری را برگزینند و تکروی را باب کنند. علاوه بر این بحران‌های مالی و دیون سنگین کشورهائی همچون یونان، ایتالیا،‌ اسپانیا و پرتغال، ضربه‌های سنگینی را به اقتدار جهانی یورو به عنوان یک ارز با ثبات و اطمینان بخش وارد ساخته که زنگ‌های خطر در اروپا را به صدا درآورده است.
اگر انگلیس از اتحادیه اروپا خارج شود و دیگران برای تکرار همان تجربه وسوسه شوند، زلزله‌ای فراگیر در تمامی سطوح سیاسی، اقتصادی، مالی و به ویژه در پیمان‌های مرزی، اروپا را فرا می‌گیرد. چرا که انگلیس اکنون عضو حوزه پولی یورو و پیمان شینگن نیست ولی سایر کشورهایی که برای تصمیم‌گیری منتظر نتایج همه‌پرسی پنجشنبه در انگلیس هستند، جزو اعضای موثر هر دو پیمان محسوب می‌شوند و خروج آنها به منزله تیر خلاص به اروپای متحد خواهد بود.