سیمای امام رضا علیه‌السلام در کلام امام خمینی

اشاره
امام خمینی از نادر شخصیت‌های دینی بودند که علاوه بر تسلط بر مسایل علمی و سیاسی، شناخت صحیحی از تاریخ و مکتب انبیاء و اولیای الهی داشتند و با استفاده از علوم مختلف ازجمله فلسفه و عرفان به جایگاه اولیای الهی و ائمه معصومین علیهم‌السلام در عالم هستی پی برده بودند و منزلت آنان را به درستی می‌شناختند. به دلیل همین شناخت دقیق و صحیح بود که امام خمینی اندیشه‌های خویش را برپایه قرآن و سیره ائمه معصومین قرار دادند و از کلام و سخنان آنان به عنوان منابع غنی دینی در جهت رشد و نمو تفکر خویش و راهنمایی دیگران بهره‌ها بردند.
امام خمینی هرچند در طول سال‌های پس از بازگشتشان به میهن اسلامی پس از تبعید، به دلیل مشکلات و گرفتاری‌های رهبری نظام تازه تاسیس جمهوری اسلامی موفق به زیارت بارگاه امام رضا علیه‌السلام نشدند، اما از فرصت‌های مختلفی که برایشان فراهم می‌شد استفاده مطلوبی می‌بردند و عرض ارادت خالصانه خویش به آستان آن امام همام را به نمایش می‌گذاشتند.
در دهه کرامت و آستانه میلاد باسعادت ثامن‌الحجج امام رضا علیه‌السلام، گزیده‌ای از کلام امام خمینی در باره آن حضرت را تقدیم خوانندگان عزیز می‌نمائیم.
* * *
* ائمه معصومین؛ فخر مسلمین
ما مفتخریم که ائمه معصومین، از علی بن ابیطالب گرفته تا منجی بشر حضرت مهدی صاحب‌الزمان – علیهم‌‌آلاف التحیات والسلام – که به قدرت خداوند قادر زنده و ناظر است، ائمه ما هستند... ما مفتخریم که ائمه معصومین ما – صلوات الله و سلامه علیهم – در راه تعالی دین اسلام و در راه پیاده‌کردن قرآن کریم که تشکیل حکومت عدل یکی از ابعاد آن است، در حبس و تبعید به سر برده و عاقبت در راه براندازی حکومت‌های جائرانه و طاغوتیان زمان خود شهید شدند. و ما امروز مفتخریم که می‌خواهیم مقاصد قرآن و سنت را پیاده کنیم و اقشار مختلف ملت ما در این راه بزرگ سرنوشت‌ساز سر از پا نشناخته، جان و مال و عزیزان خود را نثار راه خدا می‌کنند(1).
* نگاه مامون به حضرت رضا
مامون حضرت رضا(ع) را با آن همه تزویر و سالوس و گفتن «یا ابن عم» و «یا ابن رسول‌الله» تحت نظر نگه می‌دارد! که مبادا روزی قیام کند و اساس سلطنت را در هم بریزد. چون پسر پیغمبر(ص) است و در حق او وصیت شده، و نمی‌شود او را در مدینه آزاد گذاشت. حکام جائر سلطنت می‌خواستند، و همه چیز را فدای این سلطنت و امارت می‌کردند؛ نه اینکه دشمنی خصوصی با کسی داشته باشند. چنانکه اگر امام(ع)، نعوذ‌بالله، درباری می‌شد، کمال عزت و احترام را به او می‌گذاشتند، و دستش را هم می‌بوسیدند.(2)
در آرزوی زیارت ثامن الحجج(ع)
عتبه بوسی مولا علی بن موسی از آرزوهای من است. کرارا هم از خراسان اظهار لطف کردند آقایان و دعوت کردند. و من اگر فرصتی پیدا بکنم آرزو دارم که بیایم خدمت ایشان و خدمت همه ملت خراسان، لکن شما می‌دانید که آلان من گرفتاریهایی دارم و در یک اجتماعات بزرگی هم برای من میسور نیست که رفت‌وآمد کنم، از این جهت، عجالتا، موقتا، معذور هستم، امیدوارم که دعا بفرمائید من موفق بشوم به همچو توفیق بزرگ(3)
آستان قدس رضوی، مرکز ایران
امروز میهمانهای ما بسیار عزیزند. این میهمانهای عزیز از جایی می‌آیند که دلهای ملائکه الله به آنجا متوجه است. اصلا مرکز ایران آستان قدس است. و ما امیدواریم که همه ما را خداوند از خدمتگزاران آستان قدس رضوی – سلام‌الله علیه – قرار بدهد. و شماها چقدر خوشبخت هستید که در آن آستان زندگی می‌کنید، چه آنهایی که خدمتگزار مستقیم آستانه هستند و چه آنهایی که در آستان مقدس، خدمتگزار به ملت و اسلام و جمهوری اسلامی هستند.
همه نیروها، همه قدرتها در هر جا هستند، محتاج به توجه خاص حضرت رضا- سلام الله علیه – هستند. استاندار و نیروی هوایی و انجمنهای اسلامی و همه اینها جزء کارمندان آن آستان مقدس‌اند. و شما برادرانی که در آستان مقدس مستقیما کار می‌کنید، از خوشبختی بزرگی برخوردارید که شاید خیلی توجه به او نباشد. و من امیدوارم که ان‌شاءالله تعالی، به برکت آن آستان مقدس، جمهوری اسلامی همان طوری که تاکنون پیروزمندانه پیش رفته است، از این به بعد هم پیش برود و این جمهوری اسلامی باقی باشدبا اسلامیت خود تا وقتی که، زمانی که به حضور بقیه‌الله این جمهوری مشرف شود و مسائل را در خدمت ایشان حل کند.(4)
مرکز نور
متقابلا این عید بزرگ را بر مهمانان عزیزی که از محضر مقدس امام ثامن‌– سلام ‌الله علیه – تشریف آوردند ]تبریک می‌گویم[، ما قدم‌های شما را بسیار گرامی می‌داریم. شما از مرکزی آمدید که مرکز نور است، مرکز علم الهی است، مرکزی است که باید همه در آن مرکز آستان‌بوسی کنید، و باید اظهار تاسف کنم که دست ما کوتاه است، و از شما آقایان، روحانیون و دیگر قشرها مستدعی هستیم که آنجا که رفتید عرض ارادت ما را برسانید.(5)
آستان قدس رضوی، مرکز حقیقت اسلام
شما از مرکزی آمدید که آن مرکز، مرکز حقیقت اسلام است. و شما می‌دانید که حضرت رضا – سلام‌الله علیه – در آن ابتلائاتی که داشت و در آن مصیبتهای معنوی که برایش وارد می‌شد، بدون اینکه یک اختلافی ایجاد کند، با آرامش، راه خودش را به پیش می‌برد. مقید بود به اینکه آرامش ملت را حفظ کند(6)
آستان قدس رضوی، مهبط ملائکه‌الله
من از شما آقایان که از راه دور و از مرکز ولایت و از محل قدس ملکوتی آمدید، تشکر می‌کنم. چه سعادتی دارید که چشمهای شما به آن بارگاه عظیم ملکوتی باز می‌شود و در آن حرم شریف؛ مرکز علم و مرکز ملائکه‌الله می‌روید و ما حسرت آن را داریم. من حسرت یک همچو توفیقی را دارم که خدای تبارک و تعالی موفق کند ما را که به پایبوس آن بارگاه معظم بیاییم، لکن چه کنم. چه باید کرد که دستهای اجیر و اقدامات ناشایسته اشخاصی که از خارج هدایت می‌شوند مانع از آن است که کشور ما یک آرامشی داشته باشد و من بتوانم از این محل خارج بشوم و به زیارت آن بارگاه، موفق، دعا کنید در آن مرکز سعادت، در آن مهبط ملائکه‌الله که خداوند این مملکت را آرام کند و توفیق بدهد که اهالی این مملکت بتوانند به آن تکالیفی که خدای تبارک و تعالی برای آنها معین فرموده است عمل کنند.(7)
مصیبت‌های معنوی
حضرت رضا – سلام الله علیه – در آن ابتلائاتی که داشت و در آن مصیبتهای معنوی که برایش وارد می‌شد، بدون اینکه یک اختلافی ایجاد کند، با آرامش، راه خودش را به پیش می‌برد. مقید بود به اینکه آرامش ملت را حفظ کند.(8)
میهمانانی از محل تجلی نور
شما مهمانهای عزیزی هستید که از محل تجلی نور، از محل توجه ملائکه الله، از آستان قدس رضوی آمدید و خوش آمدید. خداوند شماها را حفظ کند، و سلام را به جدیتهای شما و همه ملت به پیش ببرد. و من امیدوارم که با دعای شما در آستان قدس رضوی موفق بشوم به پایبوس آن حضرت.(9)
امام را با نیرنگ بردند
حضرت رضا – سلام‌الله علیه – که با آن نیرنگ ایشان را بردند، الزاما بردند به آنجا و خواستند ایشان را چه بکنند، معلوم بود که از اول بنا بر این نیست، نگذاشتند که اینها یک حکومتی به دستشان بیاید، یک مجالی به دستشان بیاید که لااقل تعلیمات را بکنند.(10)
پاورقی‌ها:
1- وصیت‌نامه سیاسی – الهی امام خمینی، صحیفه امام، ج 22، صص 396 و 397
2- ولایت فقیه، ص 152
3- صحیفه امام، ج 10، ص 459
4- همان، ج 16، ص 387
5- همان، ج 19، ص 63
6- همان، ج 13، ص 427
7- همان، ج 12، ص 106
8- همان، ج 13، ص 426
9- همان
10- همان، ج 19، ص 8
* ما مفتخریم که ائمه معصومین ما – صلوات الله و سلامه علیهم – در راه تعالی دین اسلام و در راه پیاده‌کردن قرآن کریم که تشکیل حکومت عدل یکی از ابعاد آن است، در حبس و تبعید به سر برده‌اند
* مامون حضرت رضا(ع) را با تزویر و سالوس و گفتن «یا ابن عم» و «یابن رسول‌الله» تحت نظر نگه داشت، چون دشمنی شخصی نداشت و سلطنت و امارت می‌خواست
* عتبه بوسی مولا علی بن موسی از آرزوهای من است
* همه نیروها و همه قدرت‌ها در هر جا هستند، محتاج به توجه خاص حضرت رضا – سلام الله علیه – هستند
* آستان مقدس رضوی مرکز نور، علم الهی و مرکز حقیقت اسلام است
* چه سعادتی دارید که چشم‌های شما به آن بارگاه عظیم ملکوتی باز می‌شود و در آن حرم شریف که مرکز علم و مرکز ملائکه‌الله است می‌روید و ما حسرت آن را داریم
* حضرت رضا – سلام الله علیه – در آن ابتلائاتی که داشت و در آن مصیبت‌های معنوی که برایش وارد می‌شد، بدون اینکه یک اختلافی ایجاد کند، با آرامش راه خودش را به پیش می‌برد. مقید بود به اینکه آرامش ملت را حفظ کند