Эрон билан уруш икки давлатнинг йўқ бўлишига олиб келиши мумкин
Яқин Шарқ узра уруш оловлари тобора баландроқ кўтарилаётган бир пайтда, дунёнинг энг таниқли сиёсатшунослари ва экспертлари даҳшатли оқибатлардан огоҳлантирмоқда. Чикаго университети профессори Жон Миршаймернинг сўнгги чиқиши халқаро ҳамжамиятда катта шов-шувга сабаб бўлди. Zamin.uz ушбу сиёсий таҳлил ва минтақа келажагига оид хавотирли башоратларни тақдим этади.
Таниқли олим Жон Миршаймернинг фикрича, АҚШ ва Эрон ўртасидаги бевосита тўқнашув Яқин Шарқ харитасини тубдан ўзгартириб юбориши мумкин. Эксперт журналист Дениел Девис билан суҳбатда Теҳронни заиф деб ҳисобловчиларни қаттиқ хато қилаётганликда айблади. Унинг таъкидлашича, Эрон ҳукумати ўта зийрак, билимли ва энг муҳими, ўз қўлида ҳал қилувчи "козир"ларга эга.
Икки давлат учун экзистенсиал таҳдид
Миршаймернинг башоратига кўра, агар ҳарбий ҳаракатлар назоратдан чиқиб кетса, Эроннинг жавоб зарбалари минтақадаги икки йирик давлат — Саудия Арабистони ва БААнинг тўлақонли жамият сифатида Ер юзидан йўқ бўлиб кетишига сабаб бўлади.
-
Қатъият ва имконият: Эрон расмийлари ўз суверенитетини ҳимоя қилиш йўлида рақибларининг энергетика ва ижтимоий инфратузилмасини бутунлай вайрон қилишга тайёр.
-
Чекиниш вақти келди: Олим Вашингтонни вазиятни янада кескинлаштирмасдан, ортга қайтиш ва дипломатик ечим излашга чақирмоқда.
Глобал иқтисодий фалокат остонасида
Жанубий Парс газ конига берилган зарбалардан сўнг, жаҳон бозорида нефть нархининг 115 долларгача кўтарилиши шунчаки бошланиши бўлиши мумкин.
-
Инфляция тўлқини: Ёқилғи нархининг ошиши занжирли равишда озиқ-овқат ва кундалик эҳтиёж молларининг кескин қимматлашига олиб келади.
-
Иқтисодий турғунлик: Бутун дунё бўйлаб иқтисодий ўсиш секинлашади, бу эса миллионлаб инсонларнинг ҳаётига таҳдид соладиган глобал инқирозни келтириб чиқаради.
Трампнинг сўнгги "козири"
Оқ уйнинг ҳозирги раҳбари Доналд Трамп вазиятнинг нақадар хавфли эканини англаб етган кўринади. Исроил бош вазирига нефть-газ объектларига ҳужум қилмаслик бўйича берилган "тақиқ" ҳам айнан шу хавотирлар натижасидир. Бироқ Миршаймернинг фикрича, ҳозирда вазиятни назорат қилиш калити АҚШ президентининг қўлида эмас.
Эксперт хулосаси: "Биз ҳозир ўта хавфли нуқтадамиз. Ҳар бир кейинги қадам вазиятни янада мураккаблаштиради ва чекиниш йўлларини ёпиб қўяди".
Азиз мухлислар, сизнингча, АҚШ ва Эрон ўртасидаги бу қарама-қаршилик тинчлик йўли билан ҳал этиладими? Дунё иқтисодиёти нефть ва газ нархларининг бундай кескин ўсишига бардош бера олади деб ўйлайсизми?