Фридрих Мерц: Россияни тинчликка мажбурлаш учун барча восита керак

Германия канцлери Фридрих Мерц Россия билан музокаралар мавзусида позициясини яна бир бор очиқ айтди: гаплашиш мумкин, лекин бу “шунчаки гап” бўлиб қолмаслиги керак. Унинг фикрича, Москва аввало ўт очишни тўхтатишга тайёрлигини амалда кўрсатмаса, кейин тинчлик режаси ҳақида жиддий муҳокама қилишнинг ўзи қийин.

Канцлернинг асосий ғояси шундай: Россияни ўт очишни тўхтатишга ва кейин сулҳ ҳақида реал келишувга мажбур қилиш учун бор воситалар ишга солиниши шарт — ҳарбий, иқтисодий, сиёсий ва дипломатик йўллар билан.

“Биз яқинлашяпмиз, лекин ҳали у ерда эмасмиз”

Мерц урушнинг қайси нуқтада тугаши мумкинлигини ҳам қаттиқ ва реалистик тарзда тушунтирган: уруш Россия камида иқтисодий, эҳтимол ҳарбий жиҳатдан ҳам ҳолдан тойгандагина тўхтайди. Германия раҳбари “шу нуқтага яқинлашяпмиз, кўп нарса қилдик, аммо ҳали у ерда эмасмиз” деган мазмунда таъкидлаган.

Бу ерда у бир нарсани очиқ қўяди: “Россия урушни тўхтатиши керак” — бу чақириқ эмас, талабга яқин позиция. Ва Европа ҳамда иттифоқчиларнинг вазифаси — Кремл урушни давом эттиришдан манфаат кўрмайдиган даражага етказиш.

Музокарага тайёрлик бор, шарт ҳам бор

Канцлер “агар гаплашишнинг маъноси бўлса, гапиришга тайёрмиз” дейди. Лекин у “маъно” деганда нимани назарда тутаётганини аниқ қўяди: Россия ҳақиқатан ҳам ўт очишни тўхтатишга, кейин эса тинчлик режаси ҳақида гапиришга тайёр эканини тан олиши керак.

Шу нуқтада Мерцнинг олдинги баёноти билан ҳам умумий мантиқий чизиқ кўринади: у ЕИ Россия билан мулоқотга тайёрлигини айтган, лекин “параллел каналлар” очишни истамаслигини — яъни турли томонлар алоҳида-алоҳида “ўзича” келишиб кетадиган сценарийга қарши эканини билдирган.

Уруш “жуда узайди” деган руҳий сигнал

Мерц бу уруш Иккинчи жаҳон урушига нисбатан ҳам узоқроқ давом этяпти, деб урғу беради ва бундай манзарани “даҳшатли” деб баҳолайди. Унинг чиқишларида руҳий фон ҳам бор: Европа хавфсизлик архитектураси “одатий режим”да эмас, демак қарорлар ҳам одатдагидек юмшоқ бўлолмайди.

Энди нима бўлиши мумкин?

Мерц айтган позициядан битта хулоса чиқади: Германия “тинчлик” деганда тезкор, қоғозда чиройли, аммо эртага яна бузиладиган келишувни эмас, босим + дипломатия комбинацияси орқали реал тўхташга олиб келадиган сценарийни кўряпти.

Яқин ойларда эса асосий интрига шу бўлади: босим қай даражада кучаяди ва Россияни ўт очишни тўхтатиш нуқтасига ким, қачон олиб кела олади. Ҳозирча Мерцнинг “яқинлашяпмиз, лекин ҳали у ерда эмасмиз” деган гапи — вазиятнинг энг ҳалол диаграммаси.