Сурияда тарихий қадам: Курд тилига давлат тили мақоми берилди

Суриянинг ўтиш даври ҳукумати ва курд ҳарбий тузилмалари ўртасидаги кескинлик ўрнини муҳим сиёсий келишув эгаллади. Мамлакат армияси Ҳалаб шарқидаги стратегик ҳудудларни назоратга олар экан, президент Аҳмад аш-Шаръа курд халқининг ҳуқуқларини расман тан олувчи тарихий фармонни имзолади.

Ҳарбий назорат ва қўшинларнинг чекиниши

Сурия ҳукумат қўшинлари Ҳалаб шаҳридан 50 километр масофада жойлашган Дайр-Хафир шаҳри устидан тўлиқ ҳарбий назорат ўрнатди. Сўнгги йилларда ушбу ҳудудни қўриқлаб келган «Сурия демократик кучлари» (СДК) Фрот дарёсининг шарқий соҳилига чекинганини эълон қилди.

• АҚШ воситачилиги: Курд кучларининг чекиниши АҚШ вакиллари билан ўтказилган музокаралардан сўнг амалга оширилди. СДК етакчиси Мазлум Абди бу қарорни «дўстона мамлакатлар ва воситачиларнинг чақириқларига жавоб» деб атади.

• Хавфсизлик чоралари: Ҳозирда ҳудуд миналардан тозаланмоқда. Шу сабабли 4 мингга яқин аҳоли вақтинча хавфсиз жойларга эвакуация қилинган.

Тарихий фармон: Курд тили ва Наврўз байрами

Президент Аҳмад аш-Шаръа Сурия тарихида мисли кўрилмаган қарорларни қабул қилди. 1946 йилда мамлакат мустақил бўлганидан бери илк бор курд халқининг мақоми расман юксалтирилди:

1. Тил мақоми: Курд тили Сурияда давлат тили мақомини олди.

2. Миллий байрам: Курдларнинг янги йили — Наврўз байрами умумдавлат байрами сифатида эълон қилинди.

3. Адолатни тиклаш: Фармонда курдлар Суриянинг «ажралмас қисми» экани ва аввалги тузумлар давридаги кўп йиллик эзилишлар ўз ниҳоясига етгани таъкидланди.

Келажакдаги масалалар ва нефть захиралари

Гарчи тил ва байрам масаласи ҳал этилган бўлса-да, курд раҳбарияти буни фақат «биринчи қадам» деб ҳисобламоқда. Улар ушбу имтиёзлар вақтинчалик фармон эмас, балки янги конституцияда мустаҳкамланишини талаб қилмоқда.

• Иқтисодий омил: Суриянинг шимоли-шарқий ҳудудлари нефть захираларига бой бўлиб, у ердаги назорат масаласи ҳамон кун тартибида қолмоқда.

• Армияга интеграция: 2025 йил март ойида имзоланган келишувга кўра, курд тузилмалари Сурия давлат армияси таркибига кириши керак эди. Аммо орадан бир йил ўтса-да, бу жараён секин кечмоқда ва томонлар бир-бирини келишувни бузишда айбламоқда.

Мутахассисларнинг фикрича, аш-Шаръанинг ушбу «сиёсий юриши» мамлакат яхлитлигини сақлаб қолиш ва узоқ йиллик ички низоларга чек қўйиш йўлидаги муҳим стратегик қадамдир.

Сизнингча, курд тилига давлат мақоми берилиши Суриядаги кўп йиллик ички низоларга узил-кесил чек қўя оладими?