Европа Гренландияни Трампдан ҳимоя қилиш учун учта режа тузди
Дональд Трампнинг Гренландияни АҚШ назоратига олиш ҳақидаги кескин баёнотлари Европа сиёсий доираларини ҳаракатга келтирди. «The Economist» нашрининг ёзишича, эски қитъа етакчилари орол суверенитетини сақлаб қолиш ва Вашингтоннинг босимини қайтариш учун бир нечта стратегик йўналишларни кўриб чиқмоқда.
1-вариант: Кескинликни юмшатиш ва ишонч ҳосил қилиш
Европа Иттифоқининг биринчи мақсади — Трампнинг «агар биз олмасак, Россия ёки Хитой эгаллайди» деган хавотирини йўққа чиқариш.
-
Музокаралар: 18 январь куни Дания Ташқи ишлар вазири Ларс Лёкке Расмуссен бошчилигида юқори даражадаги ишчи гуруҳ ушбу масалани муҳокама қилади.
-
Арктика қўриқчилари: Германия НАТО доирасида «Арктика қўриқчиси» қўшма миссиясини тузишни таклиф қилмоқда. Экспертларнинг фикрича, Арктика сувлари Россия кемалари билан тўлиб-тошгани ҳақидаги гаплар асоссиз ва бўрттирилган.
2-вариант: Тийиб туриш ва «қасос» чоралари
Агар музокаралар фойда бермаса, Европа иқтисодий ва ҳарбий босим ўтказишга тайёр:
-
Иқтисодий зарба: АҚШ билан янги имзоланган савдо келишувларини тўхтатиш ва Америка технология гигантларига (Big Tech) назоратни кучайтириш.
-
Радикал қадамлар: Европадаги АҚШ ҳарбий базаларини ёпиш ёки АҚШ давлат облигацияларидаги Европа активларини оммавий сотиш.
-
Ҳарбий жипслашиш: Европа кенгаши Гренландияда Европа қўшинларини ротация асосида жойлаштиришни маслаҳат бермоқда. Жумладан, Франция, Германия, Швеция ва Норвегия каби 6 давлат аллақачон оролга ўз ҳарбий бўлинмаларини юборишга қарор қилган.
3-вариант: Чалғитиш ва вақтдан ютиш
Учинчи сценарий Трампнинг диққати бошқа муҳимроқ воқеаларга қаратилишига умид қилишдан иборат:
-
Ички муаммолар: 2026 йил ноябридаги оралиқ сайловлар Трампнинг бор эътиборини ички сиёсатга қаратиши мумкин.
-
Ташқи можаролар: Эрондаги вазият ва Венесуэла операциясидан кейинги «эйфория»нинг сўниши Гренландия масаласини иккинчи планга тушириши мумкин.
-
Музокара усули: Таҳлилчиларга кўра, Трампнинг қаттиқ риторикаси Данияни ресурслар қазиб олишда ён беришга мажбурлаш учун қўлланаётган оддий тактика бўлиши мумкин.
Айни дамда Дания ҳукумати минтақа мудофааси учун қўшимча маблағ ажратган. Европалик сиёсатчилар Гренландия ресурсларини маҳаллий ҳокимият рухсатисиз ўзлаштирмоқчи бўлган Америка компанияларига қарши санкциялар қўллаш имкониятини ҳам истисно этмаяпти.
Сизнингча, Европа давлатларининг Гренландияга қўшин юбориши АҚШ ва НАТО ўртасидаги муносабатларни бутунлай узиб қўймайдими?