Yurt dışındaki AKP'li seçmenin oy kıstası: Din, millî üretim, adam yerine konma
AKP'ye oy veren yurtdışındaki Türkler, Türkiye'de yaşayan insanlardan farklı beklentiler içinde. Avrupa'nın başkentinde benim görüştüğüm AKP yanlısı insanlar “ülkelerince adam yerine konma” vurgusunu çok güçlü şekilde yapıyor. Türkiye'de insan hakları, medya özgürlüğünün ihlal ediliyor olması, biat etmeyen işadamlarına baskıların ekonomik güvenliği de riske atıyor olması gibi ciddiye alınması gereken sorunları ise yok sayıyorlar.
1 Kasım genel seçimlerinde oyların neredeyse yüzde 50'ye yakını AKP'ye gitti, keza yurtdışında yaşayan Türklerin çoğunluğu da bu partiye oy verdi. Türkiye de, dünya da herkes şaşkın, “Nasıl olur da, pek çok anket şirketinin tek başına iktidar şansı vermediği AKP, tekrarlattığı 1 Kasım seçimlerinde yüzde 7'lerin üzerinde oylarını artırıp, büyük çoğunlukla yeniden iktidara gelir?” diye soruyor. Avrupa Birliği'nin (AB), birliğe aday ülkeler Batı Balkanlar ve Türkiye'de ifade özgürlüğü ihlallerinin önlenmesine dair 3'ncüsünü düzenlediği “Sesini Yükselt” ya da “Speak Up” konferansı için geldiğim Belçika'nın başkenti Brüksel'de, Türkiyeli vatandaşlar ile de görüşme fırsatı buldum. Belçika, yurtdışında yaşayan Türkler arasında yüzde 69,4 yani yüzde 70'ler ile AKP'ye en fazla oy vermiş ülke. AKP'nin, Belçika özelinde oyların önemli bölümünü almasında etken unsurlardan biri örgütlü çalışıyor olması ve örneğin, vatandaşı hasta yatağından alıp, oy vermeye götürecek kadar iktidara gelmek adına vatandaşa sahip çıkması. 7 Haziran'da 35 bin civarında gurbetçi sandığa giderken, bu kez rakamlar 56 bine ulaştı. Katılımın artışı iktidar partisine oy olarak yansıdı.
Zaman'ın Brüksel muhabirlerinden Salih Karaca ile Türklerin yoğun olarak yaşadığı ülkenin ikinci büyük belediyesi Schaerbeek'in yolunu tuttuk. İlk durağımız, Fatih Camii oldu. Brüksel'de baba Necmettin Erbakan'ın oğlu Fatih Erbakan yanlısı Milli Görüşçülerin de gittiği ayrı bir cami daha var.
Duble yollar hâlâ oy getiriyor
Fatih Camii kompleksi içinde yer alan kahvede sohbet ettiğim Mahmut Yıldız, ‘Niye AKP'ye oy verdiniz?' sorusuna, “AKP idaresinde ülkemiz güzel bir mevkiye geldi, Avrupa'ya muhtaç değiliz, IMF'ye olan borçlarımız silindi.” cevabını veriyor. Ardından “Belçika'da artık, 8-10 dakikalık bir metro yolculuğu ile Türk konsolosluğunda oy veriyoruz. AKP'ye teşekkür ederim.” diyor ve ekliyor: “Türkiye'de İslami eğitim ilkokulda başlamalı.” Yıldız, AKP'ye oy vermiş olmasının birinci nedenini, “Müslüman insanlarız.” diyerek dinsel olarak tanımlarken ikincil olarak, AKP'nin ülkeye yaptığını söylediği hizmetleri gösteriyor: “Yollar yapıldı, örneğin, buradan memleketim Sivas'a kadar çok rahat gidiyorum, bakıyorum memleketimde, özürlülere, şehitlere az miktar da olsa maaş bağlanmış, metrolar yapıldı.”
‘Araç üretiyoruz, uçak da yapacağız'
Bu noktada araya giren Sadettin Pelit, “Türkiye için çalışan en güzel parti, askeri araçları artık yurtiçinde üretiyoruz, şimdi uçak da yapacağız.” sözleriyle hükümetin, propaganda amaçlı bu askeri söylemlerini tekrarlıyor, gerçeklik payını hiç sorgulamadan. “PKK'nın varlığı insanları canından bezdirdi.” diyen Pelit, “Ama bizi bölemeyecekler, hem askeriyemiz güçlendi.” diye de ekliyor. Yurdum insanı, ha Brüksel'de ha Türkiye'de, propagandalara inanmış, hiç sorgulamıyor ne doğru ne yanlış diye…
‘CHP, PKK'ya destek veriyor' algısı
Nurettin Ekinci, Fatih Camii'ndeki sohbetimizde diğer iki Türk'ün sözlerine başıyla destek veriyor. Sonra, “CHP, PKK'ya destek veriyor, Avrupa'da bile destekçi oluyor.” iddiasında bulunuyor. Ekinci'nin, oy verdiği partisi AKP'nin en azından çözüm sürecini başlattığı noktanın bile çok gerisinde kalan CHP'yi, PKK destekçisi diye suçluyor olması, ülke içinde ya da yurtdışında seçmenlerin, canları istedikleri, işlerine geldiği gibi okuma yapmalarının bir başka tezahürü olarak karşımıza çıkıyor.
Oy sarhoşluğu Avrupa'ya da sıçramış
AKP'lilerin oy sarhoşluğuyla, “Benim borum öter, taciz de ederim kaba kuvvet de kullanırım” şiarı doğal olarak Avrupa'ya da sıçramış vaziyette. Pianno'daki sohbetimizi tamamladıktan sonra yine Schaerbeek semtinde CHP temsilciliğinin kapısını çaldığımızda partililerin bir hayli gergin olduğunu görüyoruz. Zira pazar günü akşam saatlerinde AKP'nin seçim zaferini kutlama adına bu parti mensupları, CHP binası önünde sözlü tacizde bulunuyorlar, hızlarını alamayınca da parti kapısına gelip tahrike devam ediyorlar. CHP'li bir genç AKP'lilerce bir hayli hırpalanıyor.
Partinin küçük, bakımsız bürosunda konuştuğumuz CHP Brüksel Birlik Başkanı Zühal Kayhan ve Yardımcısı İsmet Yılmaz, CHP'nin Brüksel'deki Türkler arasında oylarını yüzde 10'lara kadar düşürmesinde, kısmen partilerinin seçim çalışmaları için gerekli maddi destekten yoksun olmalarına bağlıyor. Ama her ikisi de CHP'nin tabana inemeyen kadro sorununun, iktidara getirecek oylara ulaşmalarındaki olumsuz etkilerine dikkat çekerek, partinin özeleştiri vermesi gerektiğinde birleşiyorlar. Belçika'daki Türkler arasında en fazla oy verilen ikinci parti yüzde 11,29 ile HDP. Ama bu parti temsilcilerine ulaşamıyoruz.
CHP'yi içeriden vuran partililer
CHP'de kendini elit sanan grupların partiyi içeriden yaraladıkları hep bilinir. Bunun bir örneği de yakınlarda Brüksel'de yaşanmış. Kemal Kılıçdaroğlu, geçen Kurban Bayramı'nda malum Brüksel'i ziyaret etmişti. Zühal Kayhan'ın başkanlık ettiği Brüksel bürosunun ısrarlarına ve bazı Türklerin telkinlerine rağmen, Belçika'daki bir CHP temsilcisi, Kılıçdaroğlu'nun, bayram namazını vatandaş ile kılması programını değiştirip Avrupa komisyonu üyeleriyle bir kahvaltı ayarlamış. Kahvaltıya ise bazı davetliler mazeret bildirip katılmamış bile.
‘Yolsuzluk Allah katında büyük günahtır ama...'
“Her gün beş vakit namaz kılıyorsunuz, Kur'an'da yolsuzluğun suç olduğu yazmıyor mu?” diye sorunca Mahmut Filiz, “Devletin yaptığı yolsuzluk Allah katında suç, büyük günahtır, tüyü bitmemiş yetimin hakkı yenmez, bunu görmek lazım.” tespitini yapıyor. Ama hemen ardından yargıya taşınması önlenen 17/25 yolsuzluk iddiaları için “Hakikat payı görmüyorum.” ifadelerini kullanıyor. İnkâr yaklaşımına sığınıp konuyu değiştiren Mahmut Filiz gibi düşünenlerin sayısı ne yazık ki çok fazla.
‘Geçmiş hükümetler bizi üvey evlat gibi görürdü'
Emirdağlı Metin Edeer, işçi olarak Belçika'ya 1960'lı yıllarda gelmiş. Edeer, “AKP'nin Avrupa'daki Türklerden aldığı oyların yüksek çıkması normal, bu parti döneminde adam yerine konduk, geçmiş hükümetler bizleri üvey evlat gibi görürlerdi.” diye başlıyor söze ve şunları söylüyor: “Konsolosluklara gittiğimizde bize köpekten farksız muamele ederlerdi. Büyükelçiyi, konsolosu göremezdik.. Kavaslarla (Elçilik ve konsolosluklarda çalışan sivil memur) muhatap olurduk.” “Ankara'da hava nasıl eserse buraya da öyle yansıyor.” diyen Edeer, artık elçiliklerde adam yerine konduklarını, büyükelçi ya da konsolosun Belçika'daki Türklerle yakın temas içinde olduğunu anlatıyor.
‘Kemal Kılıçdaroğlu ve Devlet Bahçeli olduğu sürece AKP hep kazanır'
Edeer de pek çok Türk gibi vesayet dönemlerini anımsatarak geçmişte geçirdikleri kötü günlerden örnek veriyor, ama artık bu günlerin geride kaldığını belirtiyor. “Ablamın eşi Kıbrıs gazisi. Ama yıllarca örtünme şekli nedeniyle orduevlerine almadılar. Kapalıların çocuklarını o zaman askere almasalardı.” tepkisini gösteriyor. Edeer, MHP kökenli olup oyunu bu kez AKP'ye verenlerden. Ona göre CHP ve MHP'nin başında Kemal Kılıçdaroğlu ve Devlet Bahçeli olduğu sürece AKP hep kazanır. Edeer, “7 Haziran seçimleri sonrası Bahçeli, koalisyon imkânlarını kapattığı algısı verdi ama zaten AKP koalisyon kurmayacaktı.” diye de ekliyor. Yani kabahatin büyüğünün seçimi bu propaganda ile kazanan AKP'de olduğunu da biliyor. Edeer ile sohbetimize, bizi Pianno adlı pastanesinde ağırlayan, Schaerbeek Belediye Başkan Yardımcısı Sait Köse de katılıyor.