“5 балға дейін жұмыс орнынан тұрмаймыз“: жер сілкінісі кезінде далаға шықпау туралы талап заңды ма?

Бүгін Алматыда желіде қызу талқыланған бірнеше жер сілкінісі болды. Әлеуметтік желі қолданушысы жұмыстағы ерекше талап туралы айтты: қызметкерлерге жер сілкінісінің қарқындылығы бес балға жетпесе, жұмыс орнынан кетуге тыйым салынған көрінеді. Tengri Life заңгермен бірге мұндай талап қаншалықты заңды екенін анықтап көрді.
Әлеуметтік желідегі жазба
"Бес балға дейін жұмыс орнымыздан тұрмаймыз" - танымал әлеуметтік желі қолданушысының айтуынша, жер сілкінісі кезінде жұмыста қызметкерлерге осындай талап қойылған. Ол: "Жер асты дүмпулері кезінде оның күшін қалай анықтауға болады және жұмыс берушінің талабын қалай бұзбау керек?" деген сұрақ қойды.
Ескерту. Қазір бұл жазба өшірілген.
Жазба қызметкерлер жер сілкінісі кезінде қалай әрекет етуі керек екені туралы сұрақтар туғызды.
Сарапшының жауабы
Біз жағдайға байланысты сарапшының пікірін білдік. Заң орталығының директоры Төлеген Болтанов жұмыс беруші қауіпсіз еңбек жағдайларын қамтамасыз етуге және қызметкерлердің қауіпсіздігіне қамқорлық жасауға міндетті екенін еске салды.

"Егер кенет ғимарат қирап, қызметкер жарақат алса, жұмыс берушінің қауіпсіз еңбек жағдайларын қамтамасыз етудегі жауапкершілігі туралы мәселе туындауы мүмкін. Қызметкерлер өз өмірі мен денсаулығы үшін алаңдауға және қауіпсіз еңбек жағдайларын талап етуге құқылы. Менің ойымша, мұндай жағдайда (жер сілкінісі кезінде 5 балға дейін жұмыс орнынан тұрмау - ред. еск.) жұмыс берушінің әрекеті еңбекті қорғау туралы заңнама талаптарына қайшы келеді", - деп есептейді заңгер.

Сонымен қатар ол қызметкерлер де қауіпсіздік талаптарын сақтауға міндетті екенін нақтылады.

"Мұндай жағдайда (жер сілкінісі кезінде 5 балға дейін жұмыс орнынан тұрмау - ред. еск.) жұмыс берушінің мұндай әрекеттері қызметкерлердің өмірі мен денсаулығына зиян келтірудің негізсіз қаупін тудырады деп санаймын", - деп толықтырды маман.

Қызметкердің құқықтары мен міндеттері
Еңбек кодексінің 181-бабына сәйкес, қызметкер өзінің өміріне немесе денсаулығына қауіп төндіретін жағдай туындаса, жұмысты орындаудан бас тартуға құқылы. Бұл туралы тікелей басшысына немесе жұмыс берушіге жазбаша түрде хабарлау қажет.
Бұл ретте қызметкер қауіпсіздік және еңбекті қорғау талаптарын сақтауға, сондай-ақ адамдардың өмірі мен денсаулығына қауіп төндіретін жағдайдың туындағаны туралы жұмыс берушіге хабарлауға міндетті.
ТЖД жер сілкінісі кезінде ең алдымен қауіпсіздік шараларын сақтауды ұсынады.
Жұмыс беруші не істеуге міндетті?
Еңбек кодексінің 180-бабында қауіпсіздік және еңбекті қорғау жөніндегі талаптар ел аумағында қызметін жүзеге асыру кезінде жұмыс берушілер мен қызметкерлер үшін орындалуы міндетті екені көзделген.
182-бапқа сәйкес, жұмыс беруші қызметкерлерден қауіпсіздік талаптарын сақтауды талап етуге және олар бұзылған жағдайда шаралар қолдануға құқылы. Сонымен қатар жұмыс берушіге қауіпсіз еңбек жағдайларын қамтамасыз ету міндеті жүктеледі.
Еңбек кодексінде қарқындылығы бес балға дейінгі жер сілкінісі кезінде қызметкердің жұмыс орнында қалу міндеті белгіленбеген және жер сілкінісі кезінде жұмыс орнын немесе ғимаратты тастап кеткені үшін бөлек жауапкершілік қарастырылмаған.
Осылайша, Төлеген Болтанов "бес балға дейін жұмыс орнынан кетпеу" талабы жұмыс берушінің қызметкерлер қауіпсіздігін қамтамасыз ету міндетін жоққа шығармайтынын атап өтті. Ол өмірге немесе денсаулыққа қауіп төнген жағдайда қызметкер Еңбек кодексінде көзделген жағдайлар мен тәртіп бойынша жұмыстан бас тартуға құқылы екенін нақтылады. Егер қызметкер өз өміріне немесе денсаулығына қауіп төнді деп есептесе, e-Otinish платформасы арқылы мемлекеттік еңбек инспекциясына жүгіне алады.
28 қыркүйек - Қазақстандағы жер сілкіністері
28 қыркүйекте Алматыда бірнеше сағат ішінде үш рет жер сілкінісі болды. Бірінші дүмпу сағат 06:32-де тіркелді. Оны қаланың батыс бөлігіндегі кейбір тұрғындар ғана сезді. Алматы ТЖД 28 қыркүйекте сағат 06:32-де Қазақстан аумағында "сейсмикалық оқиға тіркелгенін" хабарлады. Олардың мәліметінше, Алматыда жер сілкінісі сезілмеген.
Сағат 09:38-де екінші, анағұрлым күштірек жер сілкінісі тіркелді. Оның есептік қарқындылығы Алматыда 3–4 балл болды. Мамандар бұл дүмпуді "жер астындағы соққы" сияқты деп сипаттады. Эпицентрі бірінші ошаққа жақын жерде орналасқан.
Мамандар 28 қыркүйектегі екі оқиғаның да ошағы Алматы аумағында болғанын атап өтті.
Үшінші жер сілкінісі сағат 13:53-те болды. Эпицентрі Кеген ауылынан шығыс-оңтүстік-шығысқа қарай шамамен 60 шақырым жерде орналасқан. Жер сілкінісінің ошағы Қазақстан аумағында, Алматыдан оңтүстік-шығысқа қарай 254 шақырым жерде тіркелген. Қалада бұл дүмпу сезілген жоқ.