Антикор ғылым саласын қолға алды
Ғылымды қаржыландыру саласында жемқорлық тәуекелдері анықталды, - деп хабарлайды Tengrinews.kz тілшісі Антикор мәліметіне сілтеме жасап.
Былтыр агенттік ғылымды қаржыландыру саласындағы жемқорлық тәуекелдеріне сыртқы талдау жүргізді. Жүргізілген талдау ғылыми жобаларды іріктеудің ашықтығына, оларды іске асыруға, нәтижелер үшін жауапкершіліктің болмауына, зерттеу қорытындыларының төмен сұранысына, сондай-ақ ғылыми тағылымдамалар үшін гранттар беру жөніндегі конкурстық комиссия құрамына қойылатын талаптардың төмендеуіне байланысты елеулі тәуекелдерді көрсеткен ("500 ғалым" жобасы бойынша).
Мұның бәрі бюджет қаражатының тиімсіз жұмсалуына әкелді.
"Мысалы, жобаларды іріктеу бойынша конкурстық құжаттама нақты тұлғалар үшін қалыптастырылды, жобаларды ғылыми сараптау рәсімі ашық емес, бағалауды "қол режимінде" іріктелетін үлестес сарапшылар жүзеге асырды. Тізімде тұрған 13,5 мың сарапшының 10 мыңға жуығы (75 пайыз) сараптама жүргізбеген", - делінген хабарламада.
Манипуляция арқылы бағалау нәтижелері "қажетті" жобаларға бейімделді. 11,5 миллиард теңгеге 30 зерттеу анықталды, олар бойынша сараптама белгілі бір тұлғалардың мүддесі үшін жүргізілген. Бюджет қаражаты ғылыми жобаларды коммерцияландыру түрімен шығарылды.
"2016 жылдан бастап мемлекет осы мақсаттарға шамамен 32 миллиард теңге жұмсаған, оның ішінде жобалардың 90 пайызы (145-тен 130-ы) мәлімделген мақсаттарға қолжеткізе алмады, бұл өнімсіз бастамалар болып табылады. Сонымен қатар, зерттеулердің 70 пайызы мақалалар мен кітаптар жазумен аяқталды, көптеген әзірлемелер практикалық тұрғыдан маңызды болмады".
Атап айтқанда, Ақпараттық және есептеу технологиялары институты биогаз және био тыңайтқыштар өндіретін жабдықтарды әзірлеуге 290 миллион теңге жұмсаған. Бұл ретте нарықта дайын аналогтар ондаған есе арзан (19 миллион теңгеден қымбат емес, өздері сатып алады).
Сонымен қатар, ғылыми әзірлемелер түрінде жұмыс істеп тұрған бизнесті кеңейту қаржыландырылды.
"Мәселен, 2019 жылы еліміздегі ірі құс фабрикаларының бірі қазақ деликатестерінің технологиялары мен рецептураларын әзірлеуге 300 миллион теңгеге жуық қаражат алды. Алайда, іс жүзінде барлық қаражат (92 пайыз) жабдықтар мен материалдарды сатып алуға жұмсалған".
Талдау нәтижелері бойынша, Ғылым және жоғары білім министрлігіне 100-ден астам ұсыныс енгізілді. Уәкілетті орган оларды іске асыруға кірісті.
Мысалы, Агенттіктің ұсынысы бойынша Сараптама комиссиясының жұмысын ұйымдастыру ережелерінде оның мүшелеріне қойылатын біліктілік талаптары күшейтілді, енді жалпы еңбек өтілі 10 жыл, ал мамандығы бойынша өтілі кемінде 5 жыл болу қажет, бұрын 3 жыл болған.
Сілтемесіз жаңалық оқисыз ба? Онда Telegram желісінде парақшамызға тіркеліңіз!