تولد «امام شهید»

عمار جوکار (دانشجوی دکتری فرهنگ و ارتباطات دانشگاه باقرالعلوم علیه‌السلام) در یادداشتی به موضوع فرهنگ شهادت اشاره کرده است: با شهادت آیت‌الله العظمی امام خامنه‌ای (اعلی الله مقامه الشریف) دو مفهوم «امام» و «شهید» با همان قیود مذکور، برای اولین‌بار در فرهنگ پساانقلاب اسلامی در کنار یکدیگر قرار گرفتند.

فرهنگ - به‌عنوان نظام معنایی مشترک در یک جامعه - ساختاری از مفاهیم به‌هم‌پیوسته، استعاره‌های مفهومی، ارزش‌ها و نسبت‌های معنایی را ترسیم می‌کند. این نظام معنایی، چارچوب فهم واقعیت اجتماعی و جهت‌گیری کنش‌های فردی و جمعی را شکل می‌دهد. از این‌رو تغییرات در نظام معنایی، به تغییر در باورها، کنش‌ها و سبک‌زندکی یک جامعه می‌انجامد. هرچه این تغییرات با گستره اجتماعی وسیع‌تر و همراه با رویدادهای برجسته‌تری باشند، نظام معنایی نیز با سرعت و عمق بیشتری، متحول می‌گردد. 

در فرهنگ ایرانی، مفهوم «شهید» تا پیش از انقلاب اسلامی، مفهومی آشنا بوده است. با این وجود، مفهوم شهید در جریان شکل‌گیری انقلاب اسلامی و پس از آن در دفاع مقدس، با شهادت چند صدهزار نفر از هم‌وطنان، به جایگاه ممتازی در فرهنگ ایرانی نشست.