Iran pokrenuo obračun s reformističkim političarima nakon masovnih protesta

Iran je uhapsio nekoliko istaknutih reformističkih političara dok vlasti proširuju obračun s neistomišljenicima nakon masovnih antivladinih protesta koji su predstavljali jednu od najvećih prijetnji klerikalnom establišmentu u posljednjih nekoliko godina.

Iranski mediji izvijestili su o hapšenju Ebrahima Asgharzadeha, Mohsena Aminzadeha i Azar Mansouri — članova koalicije Reformistički front — 8. februara. Javad Emam, portparol ove koalicije, uhapšen je 9. februara.

Vlasti su upotrijebile brutalnu silu kako bi ugušile višesedmične proteste širom zemlje koji su izbili krajem decembra, pri čemu je, prema navodima organizacija za ljudska prava, ubijeno nekoliko hiljada ljudi. Od tada su vlasti pokrenule kampanju masovnih hapšenja i ciljano djelovale protiv istaknutih aktivista i političkih ličnosti.

Teheran je za nemire okrivio "izgrednike i naoružane teroriste" za koje tvrdi da ih podržavaju njegovi zakleti neprijatelji, Izrael i Sjedinjene Američke Države.

Nije odmah bilo jasno za šta su tačno optužena četvorica reformističkih političara. Novinska agencija Mizan, povezana s iranskim pravosuđem, saopštila je 9. februara da su uhapšeni "elementi koji djeluju u interesu cionističkog režima i Sjedinjenih Država". Kako je navedeno, četiri osobe su uhapšene i optužene, bez iznošenja dodatnih detalja.

Mizan je optužio četvoro uhapšenih da su tokom masovnih protesta radili na "razaranju nacionalne kohezije iznošenjem optužbi i širenjem neistinitih stavova protiv države".

Mansouri predvodi Reformistički front od 2023. godine. Ranije je bila savjetnica bivšeg reformističkog predsjednika Mohammada Khatamija. Asgharzadeh je bivši zastupnik u parlamentu, dok je Aminzadeh bivši zamjenik ministra vanjskih poslova koji je također služio u vrijeme Khatamijevog mandata.

Politički aktivista i bivši politički zatvorenik Hossein Razzaq rekao je za Radio Farda Radija Slobodna Evropa da vlasti provode obračun sa svim oblicima neslaganja. To, kako je rekao, uključuje i reformiste koji "sebe vide kao lojalne Islamskoj Republici".

Reformistički front je i ranije bio izrazito kritičan prema vlastima.

U saopštenju izdatom tokom državne represije nad masovnim protestima, koalicija je navela da je "veliki dio iranskih građana izgubio povjerenje u sve institucije i kapacitete koji su trebali da ih štite, predstavljaju i bore se za njihove zahtjeve".

Nakon dvanaestodnevnog rata protiv Izraela u junu 2025. godine, Reformistički front je upozorio da zemlji prijeti "postepeni kolaps" ukoliko se ne provedu temeljne reforme.

Hapšenja četvero reformista uslijedila su ubrzo nakon što je dobitnica Nobelove nagrade za mir Narges Mohammadi, koja je više puta bila zatvarana, osuđena na novu zatvorsku kaznu u trajanju od sedam i po godina, saopštila je njena fondacija u izjavi od 7. februara.

Nakon masovnih protesta, zatvoreni opozicioni lideri pozvali su vrhovnog vođu ajatolaha Alija Khameneija da se povuče s vlasti i zatražili istragu o masovnim ubistvima demonstranata.

Američka organizacija Human Rights Activists News Agency saopštila je da je potvrdila 6.961 smrtni slučaj, uglavnom među demonstrantima, te da je još 11.630 slučajeva pod istragom.