Пациент шабуыл жасап, соққыға жықты: қазақстандық дәрігерлер қанша өтемақы ала алады?
Денсаулық сақтау министрлігі жұмыс орнында пациенттердің немесе олардың туыстарының шабуылына ұшыраған медицина қызметкерлерінің өмірі мен денсаулығын сақтандыруды ұсынды. Дәрігерлер қандай өтемақы ала алатынын Tengri Health тілшісі анықтап көрді.
Дәрігерлер мен басқа да медицина қызметкерлері қалай қорғалмақ?
Мәселе бұйрық жобасы туралы болып отыр, ол медицина қызметкерлерінің кәсіби жауапкершілігін сақтандыру ережелеріне өзгерістер енгізуі тиіс - бұл ережелер Қазақстанда 2024 жылдың қазанынан бастап қолданыста.
Оның мәні мынада: емдеу кезінде өміріне немесе денсаулығына зиян келген пациент сақтандыру төлемін ала алады. Енді министрлік медицина қызметкерлерінің өздері де зорлық-зомбылық әрекеттерінен зардап шеккен жағдайда осындай қорғауды енгізуді ұсынып отыр.
Анықтама: Қазақстандағы медицина қызметкерлерінің кәсіби жауапкершілігін сақтандыру - бұл дәрігердің немесе медицина қызметкерінің кінәсінен пациентке келтірілген зиянды медицина қызметкерінің өзі емес, сақтандыру компаниясы өтейтін жүйе. Заң бойынша медициналық клиникалар пациенттерді емдеумен айналысатын қызметкерлерін сақтандыруға міндетті. Жарна көлемі қауіп деңгейіне байланысты: мысалы, ауруханалар хирургтар, анестезиологтар немесе акушер-гинекологтар үшін жалпы тәжірибелік дәрігерлерге қарағанда көбірек төлейді. Заң пациенттерді де, медицина қызметкерлерін де қорғайды деп күтілген болатын. Алғашқылары денсаулығына немесе өміріне зиян келген жағдайда сақтандыру компаниясынан өтемақы ала алады. Соңғылары қаржылық және құқықтық тұрғыдан қорғалады.
Денсаулық сақтау министрлігі ғылым және адами ресурстар департаменті директорының орынбасары Бағжан Мұхаметбек бұл ережелер қалай жұмыс істейтінін айтып берді.
"Егер дәрігер, медбике, фельдшер немесе басқа да медицина қызметкері кәсіби міндеттерін орындау кезінде шабуылға ұшыраса, ол бірыңғай сақтандыру пулына төлем алу үшін жүгіне алады", - деді спикер Tengri Health-ке.
Анықтама: Қазақстандағы бірыңғай сақтандыру пулы - бұл медицина қызметкерлерінің кәсіби жауапкершілігін бірлесіп сақтандыратын және қаржылық тәуекелдерді өзара бөлісетін сақтандыру компанияларының бірлестігі.
Медицина қызметкерлері қандай төлем ала алады?
Бағжан Мұхаметбектің айтуынша, дәрігерлер мен медбикелер алады деп болжанған төлем мөлшері пациенттерге арналған төлемдермен бірдей. Олар мынадай өтемақы ала алады:
мүгедектік тағайындалмай, денсаулығына зиян келтірілген жағдайда - 300 АЕК-ке дейін, яғни 1 297 500 теңгеге дейін.
III топтағы мүгедектік тағайындалған жағдайда - 500 АЕК, яғни 2 162 500 теңге.
II топ - 600 АЕК, яғни 2 595 000 теңге.
I топ - 800 АЕК, яғни 3 460 000 теңге.
қайтыс болған жағдайда - 3 000 АЕК, яғни 12 975 000 теңге.
Теңгемен көрсетілген сомалар 2026 жылғы АЕК бойынша есептелген. 2027 жылы өзгеруі мүмкін.
Медицина қызметкеріне төлем тиесілі екені қалай анықталады?
Бұған дейін медицина қызметкері жұмыс кезінде зардап шеккен жағдайда ғана сақтандыру төлеміне үміткер бола алатынын жазған едік. Егер бұл кәсіби қызметке қатысы жоқ тұрмыстық жанжал болса, жағдай сақтандыру оқиғасы деп танылмайды.
"Оқиғаның себебі мен себеп-салдарлық байланысын құқық қорғау органдары анықтайды. Төлем жасауға сот-медициналық сараптама қорытындысы, тергеу материалдары немесе сот шешімі негіз бола алады. Сондай-ақ келтірілген зиянның дәрежесі - жеңіл, орташа немесе ауыр, сонымен қатар мүгедектіктің болуы немесе өлім ескеріледі", - деп түсіндірді Мұхаметбек.
Пациенттер үміткер бола алатын сақтандыру төлемдерінен негізгі айырмашылығы осында. Пациент зардап шеккен жағдайды сақтандыру оқиғасы деп санауға бола ма, жоқ па - оны құқық қорғау органдары емес, құрамына дәрігерлер кіретін тәуелсіз сараптамалық комиссия анықтайды.
2026 жылы дәрігерлерге қанша шабуыл жасалды?
Медицина қызметкерлері мен жедел жәрдем жүргізушілеріне қатысты зорлық-зомбылық пен зорлық-зомбылық көрсету қаупі үшін жауапкершілікті қатаңдатқан заң 2026 жылдың наурызында күшіне енді.
Қылмыстық кодекстегі бап медицина қызметкерлерінің, сондай-ақ жедел медициналық жәрдем бригадалары жүргізушілерінің қызметтік міндеттерін атқару кезінде олардың өміріне, денсаулығына және қауіпсіздігіне қол сұққаны үшін жауапкершілікті белгілейді.
Түзетулер Мемлекет басшысының тапсырмасымен медицина қызметкерлеріне жасалған бірқатар шабуылдан кейін әзірленіп, қабылданды.
Құжат нормаларына сәйкес:
зорлық-зомбылық қолдану қаупі үшін 200-ден 500 АЕК-ке дейін (865 000-нан 2 162 000 теңгеге дейін) айыппұл, не сол мөлшерде түзеу жұмыстары, не 300 сағатқа дейін қоғамдық жұмыстар, не 2 жылға дейін бас бостандығын шектеу немесе айыру көзделеді;
аталған әрекеттер ауырлатушы мән-жайлар кезінде жасалған жағдайда жаза қатаңдатылып, 2 жылдан 3 жылға дейін бас бостандығын шектеуді немесе айыруды құрайды;
өмірге және (немесе) денсаулыққа қауіпті емес күш қолданған жағдайда, 500-ден 1000 АЕК-ке дейін (2 162 500-ден 4 325 000 теңгеге дейін) айыппұл салу, не сол мөлшерде түзеу жұмыстарына, не 600 сағатқа дейінгі қоғамдық жұмыстарға тарту, не 2 жылдан 3 жылға дейінгі мерзімге бас бостандығын шектеу немесе одан айыру жазасы қарастырылған;
өмірге және денсаулыққа қауіпті күш қолдану 5 жылдан 10 жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айырумен, ал ауырлататын мән-жайлар болған жағдайда - 7 жылдан 12 жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айырумен жазаланады.
Бағжан Мұхаметбектің айтуынша, құқықтық статистика органдарының деректеріне сәйкес, наурыздан бастап Қазақстанда осы бап бойынша 41 қылмыстық іс тіркелді, оның 15-і сотқа жолданды.
Медицина қызметкерлеріне берілетін сақтандыру төлемдеріне қатысты жаңа нормалар 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап енгізілмек.