Қолданбаларға қандай рұқсаттарды беру қауіпті: қазақстандықтар үшін ескерту
Мобильді құрылғылардағы қосымшаларға артық рұқсат берудің қандай қаупі бар және олардың қандай деректерге қол жеткізіп жатқанын неге мұқият қадағалау керек? Бұл сұрақтарға Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі (ҚНРДА) жауап берді, деп хабарлайды Tengrinews.kz.Қосымшаларды орнату кезінде пайдаланушылар олардың сервис жұмысына шынымен қажет пе екеніне бас қатырмастан, барлық рұқсаттарға автоматты түрде келісе салады. Нәтижесінде бағдарламалар камераға, микрофонға, контактілерге, геолокацияға, файлдарға және басқа да ақпаратқа қол жеткізе алады.
Агенттіктің баспасөз қызметі ескертеді: қосымшада мұндай рұқсаттар неғұрлым көп болса, дербес деректердің жылыстауы, олардың заңсыз пайдаланылуы немесе алаяқтық жасалу қаупі соғұрлым жоғары болады.Қосымшалар қандай деректерді сұрауы мүмкін?Қосымшалар өз функцияларына байланысты мыналарға қол жеткізуді сұрауы мүмкін:
геолокация - құрылғының орналасқан жерін анықтау үшін;камера мен фотогалерея - фото және видео түсіру немесе сақталған файлдарды көру үшін;микрофон - дыбысты жазу және беру үшін;контактілер - телефон кітапшасына кіру үшін;файлдар мен құрылғы жады - құжаттармен және басқа файлдармен жұмыс істеу үшін;қоңыраулар мен SMS - соның ішінде растау кодтары бар хабарламаларға қол жеткізу үшін;хабарландырулар - мұнда да жеке ақпарат болуы мүмкін.
Бұл ретте әрбір рұқсат қосымшаның функцияларымен байланысты болуы тиіс. Мысалы, калькуляторға немесе шамға (фонарик) әдетте контактілерге, SMS-ке немесе геолокацияға қол жеткізудің қажеті жоқ.
Артық рұқсат берудің қаупі неде?ҚНРДА деректері бойынша, егер қосымшаның өзі немесе оны әзірлеушінің жүйелері кибершабуылға ұшыраса, пайдаланушылардың деректері қаскөйлердің қолына түсуі мүмкін.
Алынған ақпарат дербес фишингтік шабуылдар, алаяқтық және әлеуметтік инженерия, басқа аккаунттарды бұзу, адамның егжей-тегжейлі цифрлық профилін жасау, сондай-ақ дербес деректерді заңсыз тарату немесе коммерциялық мақсатта пайдалану үшін қолданылуы мүмкін.Әсіресе, негізгі функцияларына еш қатысы жоқ деректерге қол жеткізуді сұрайтын қосымшаларға мұқият болған жөн.
Ең алдымен қандай рұқсаттарды шектеу керек?
Геолокация. Егер қосымшаға сіздің қай жерде екеніңізді үнемі білу қажет болмаса, тек оны пайдалану кезінде ғана рұқсат беруді таңдаған немесе бұл функцияны толығымен өшіріп тастаған дұрыс.
Камера мен микрофон. Қолжетімділікті тек жұмыс істеуі үшін шынымен қажет қосымшаларға ғана берген жөн.
Контактілер мен файлдар. Егер сервиске өз функцияларын орындау үшін телефон кітапшасы немесе құрылғыдағы құжаттар қажет болмаса, мұндай рұқсатты шектеген дұрыс.Қандай жағдайда сақ болу керек?
Агенттік келесі жағдайларда қосымшаны пайдалану қажеттілігін қайта қарауды ұсынады, егер ол:
өзінің функцияларына қатысы жоқ көптеген рұқсатты талап етсе;әзірлеуші туралы шынайы ақпарат болмаса;белгісіз немесе ресми емес дереккөзден жүктелсе;тым көп жарнама мен қалқымалы терезелерді көрсетсе;айқын себепсіз SMS-ке, контактілерге, төлем немесе басқа да құпия деректерге қол жеткізуді талап етсе.
Ведомство дербес деректер алаяқтар үшін үлкен құндылық екенін және олар нысаналы шабуылдарды дайындау үшін пайдаланылуы мүмкін екенін еске салады. Сондықтан қосымшаларға оларға шынымен қажет болғаннан артық рұқсат бермеу керек. Сондай-ақ, бұрын берілген рұқсаттарды мезгіл-мезгіл тексеріп, артықтарын өшіріп отыру ұсынылады.