Ұлыбританияда дәрі-дәрмектерді сынау үшін адам ағзасының шағын үлгілері жасалмақ
Кембриджде британдық ғалымдар пациенттердің жасушаларынан адамның шағын мүшелері мен өзге де тіндерін өсіруді бастайды. Зерттеушілердің пікірінше, бұл дәрі-дәрмектерді әлдеқайда дәл сынауға және емдеу тәсілдерін әр адамға жеке таңдауға мүмкіндік береді, деп хабарлайды Tengri Health тілшісі.
Жануарлардың орнына адам тіндері ме?
PubMed-те жарияланған зерттеу мәліметтеріне сәйкес, жануарларға жүргізілген сынақтан сәтті өткен дәрі-дәрмектің 90 пайыздан астамы кейін адамдарда тексерілмейді.
Кембридж дің жасушалар институтының балалар гастроэнтерологиясы бойынша клиникалық профессоры Маттиас Зильбауэр адамның көптеген ауруы жануарларда мүлдем кездеспейтінін немесе оларда басқаша өтетінін түсіндіреді.
"Себебі жануарлар - адам емес. Бізге емдеу әдістерінің қайсы және қай пациентке тиімді екенін көрсететін тесттер мен модельдер қажет, ал тышқандарға жасалған сынақтар бізге мұны айтып бере алмайды", - дейді Зильбауэр.
Сондықтан ғалымдар адам ауруларын зерттеу үшін жануарларды пайдаланудан біртіндеп бас тартып, адам тіндеріне негізделген дәлірек тесттерге көшуді көздеп отыр.
Зерттеушілер бір аурудың әртүрлі адамда қалай өтетінін және әрбір нақты жағдайда қандай емдеу әдістері жақсы нәтиже беретінін түсіну үшін пациенттердің жасушаларынан органоидтар өсіруді ұйғарды.
Органоид деген не?
Органоидтар - ғалымдар зертханада өсіретін және нақты мүшелер мен тіндердің кейбір ерекшеліктерін қайталай алатын жасушалардың шағын жиынтығы.
"Зерттеушілер оларды 10 жылдан астам уақыт бойы өсіріп келеді. Тесттер мөлшері бір миллиметрден де кіші фрагменттер толық көлемді мүшелер мен тіндердің негізгі ерекшеліктерін, соның ішінде олардың аурулар мен дәрілерге қалай әрекет ететінін көрсете алатынын дәлелдеп отыр", - деп атап өтті мамандар.
Ғалымдардың пайымдауынша, пациенттердің зақымдалған тіндерінен өсірілген органоидтар жаңа препараттың патологиялық процестерді өзгертуге қабілеттілігін тексеруге, сондай-ақ тиімсіз дәрілерді ерте кезеңде тез анықтауға мүмкіндік береді.
Қандай аурулар зерттеледі?
Жаңа жұмыс Кембридждегі Ұлыбританияның Медициналық зерттеулер кеңесінен 20 миллион фунт стерлинг (шамамен 12,6 миллиард теңге) алған зерттеу орталығында жүргізіледі.
"Зерттеушілер стандартталған, тексерілген органоидтар кітапханасын жасау үшін басқа ғалымдармен ынтымақтастықта жұмыс істейді. Бұл органоидтар академиялық орта мен фармацевтика саласына жаңа дәрі-дәрмектерді клиникалық деңгейге шығаруға көмектесу үшін қолжетімді болады", - делінген мәтінде.
Бастапқыда мамандар ішектің қабыну ауруларына - ойық жаралы колит пен Крон ауруына (ішектің созылмалы қабыну аурулары) баса назар аударады. Басқа топтар қатерлі ісікті емдеу әдістерін зерттеу үшін ісік тіндерін, сондай-ақ неврологиялық ауруларды зерттеу үшін ми органоидтарын өсіреді.
Бұған дейін қазақстандық ғалымдардың, оқытушылардың, магистранттар мен докторанттардың Сколково ғылым және технологиялар институтының заманауи зертханалық инфрақұрылымына қол жеткізуге, бірлескен зерттеулерге қатысуға және ғылыми тағылымдамадан өтуге мүмкіндік алатыны туралы жазған болатынбыз.