کشوری که نخستین جنگنده جهان را ساخت

گذار از موتورهای ملخی به پیشرانه‌های قدرتمند توربوجت در میانه قرن بیستم، یکی از بزرگ‌ترین جهش‌های فناورانه تاریخ بشر بود؛ تحولی بنیادین که آسمان را زیر و رو کرد، سقف پروازی جنگنده‌ها را شکست و نبردهای هوایی را وارد عصری تازه ساخت.

ایجاد حرکت از طریق خروج جریانی از سیال در جهت مخالف، اصلی فیزیکی است که ریشه در دوران باستان دارد. هرون اسکندرانی در قرن اول میلادی با دستگاه «آیولیپایل» این اصل را به نمایش گذاشت، اما تا قرن بیستم طول کشید تا مهندسان بتوانند این نیرو را برای غلبه بر جاذبه و پسا به کار گیرند. در سال ۱۹۲۲، مهندس فرانسوی ماکسیم گیوم، پتنتی برای یک موتور جت ساده ثبت کرد که شامل توربین‌هایی برای فشرده‌سازی هوا و محفظه احتراق بود؛ اگرچه این طرح هرگز ساخته نشد، اما بنیان‌های مفهومی پیشرانه‌های جت را به درستی ترسیم کرده بود.

رقابت واقعی برای تحقق این رویا در اواخر دهه ۱۹۲۰ و اوایل دهه ۱۹۳۰ بین دو شخصیت برجسته که کاملاً مستقل از یکدیگر کار می‌کردند، آغاز شد: فرانک ویتل در بریتانیا و هانس فون اوهاین در آلمان. فرانک ویتل، که به عنوان خلبان و مهندس در نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا (RAF) خدمت می‌کرد، در سال ۱۹۲۸ و در سن ۲۲ سالگی به ایده استفاده از توربین گاز برای تامین نیروی هواپیما دست یافت. او در ژانویه ۱۹۳۰ پتنت خود را برای موتور توربوجت ثبت کرد، اما با بی‌مهری و عدم حمایت رسمی وزارت هوایی بریتانیا مواجه شد. این بی‌توجهی باعث شد ویتل با تکیه بر سرمایه‌های خصوصی شرکت «پاور جتز» را تأسیس کند و تحقیقات خود را به تنهایی ادامه دهد.