Желідегі диагноз: заңгер дәрігерлердің пациент туралы жазбаларына қатысты пікір білдірді
Бүгінде көптеген дәрігер әлеуметтік желілерді белсенді жүргізіп, өз тәжірибесіндегі нақты оқиғалар туралы айтып береді. Әдетте мұндай хикаялар пациенттердің аты-жөнісіз және жеке деректерінсіз жарияланады. Дегенмен, медициналық ағартушылық пен дәрігерлік құпияны бұзу арасындағы шекара қай жерде? Пациенттің тарихын әлеуметтік желіге жариялау үшін оның аты-жөнін атамау жеткілікті ме? Және мұндай жазбалар шағым түсіруге немесе тіпті сот талқылауына себеп болуы мүмкін бе, бұл сұрақтардың жауабын TengriHealth тілшісі анықтап көрді.
Reels-тегі ақ халат пен жазбалардағы диагноз
Осыдан бірнеше жыл бұрын дәрігерлік хикаяларды тек аурухана қабырғасында немесе медициналық университеттерде ғана естуге болатын. Бүгінде блогерлер арасында кәсіби бақылауларымен бөлісетін, күрделі диагноздарды қарапайым тілмен түсіндіретін және аудиторияға сақтандыру мақсатында өз тәжірибесіндегі пациенттердің оқиғаларын жариялайтын дәрігерлер жиі кездеседі.
Threads желісіндегі жазбалардың скриншоты
Дәрігерлердің клиникалық жағдайлар туралы интернетте айтуы қаншалықты заңды екенін заңгер және MedSupportKZ дәрігерлер мен ғалымдар қауымдастығының негізін қалаушы Ақмарал Тұрсынова түсіндіріп берді.
Этика мәселесі ме, әлде заң ба?
Сарапшының айтуынша, дәрігерлердің әлеуметтік желілердегі аты-жөнін атамай, деректермен тәжірибесі мен клиникалық жағдайлар туралы жарияланымдары әлі күнге дейін құқықтық реттеудің "сұр аймағында" қалып отыр. Бұл жағдайда көп нәрсе дәрігерлердің этикасына және олардың пациент деректеріне қаншалықты ұқыпты қарайтынына байланысты.
"Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы" Кодекс салыстырмалы түрде жақында, 2020 жылы қабылданғанына қарамастан, медициналық құпияны реттейтін 273-бап айтарлықтай қайта қарауды қажет етеді", - деп есептейді заңгер.
Ол мұны заңда пациент туралы ақпаратты интернетте тарату жағдайларын реттейтін нақты критерийлердің жоқтығымен түсіндіреді. Тіпті тікелей дербес деректер болмаса да, мәліметтер жиынтығы - жасы, аймағы, сирек кездесетін диагнозы және басқа да ерекшеліктері - оның тұлғасын тар шеңбердегі адамдарға танымал етуі мүмкін. Ал пациент мұны өз құқығының бұзылуы деп қабылдауы ықтимал.
Сонымен қатар Тұрсынова нақты клиникалық жағдайларды мысалға келтіретін ғылыми мақалаларды жариялау ережелері әлдеқайда қатаң екенін атап өтті. Дәрігерлер оларды пайдалану үшін пациенттің немесе оның өкілінің (егер адам қайтыс болса немесе іс-әрекетке қабілетсіз деп танылса) жазбаша келісімін алуға міндетті. Рұқсатсыз мақала жариялауға қабылданбайды.
"Пациенттің белгілі бір БАД-тарды шамадан тыс қабылдауынан қайтыс болғаны дәлелденген резонансты оқиға есімде. Оқиға Қазақстанның жетекші медициналық орталықтарының бірінде болды, бірақ дәрігерлер туыстарының ынтымақтастықтан бас тартуына байланысты клиницистер үшін маңызды болуы мүмкін бұл жағдайды медициналық журналда сипаттай алмады", - деді Ақмарал Тұрсынова.
Заңгердің айтуынша, осындай көптеген мысал медициналық құпия туралы баптың талаптарына байланысты жарияланбай қалады. Бұл жағдайда талаптар өте қатаң, ал әлеуметтік желілерде мұндай мазмұнды пайдалану туралы олай айту қиын.
Сот тәжірибесі не дейді?
Сарапшы заңның дәрігерлерге әлеуметтік желілерде пациенттердің жеке деректері айтылмаған оқиғаларын жариялауға тікелей тыйым салмайтынын айтты.
"Жоғарыда айтып өткенімдей, тікелей рұқсат жоқ, бірақ тыйым да жоқ. Дәрігер-блогерлер өз тәжірибесін "тыйым салынбағанның бәріне рұқсат" деген қағидаға сүйеніп жариялайды", - деп түсіндірді Тұрсынова.
Сондай-ақ ол мұндай істердің сот тәжірибесінде келешегі аз екеніне назар аударды.
"Жоғарғы соттың ар-намысты, қадір-қасиетті және іскерлік беделді қорғау туралы нормативтік қаулысы нақты түсінік береді: егер жарияланымда тегі, аты және адамға қатысты айқын сілтеме болмаса - ар-намыс пен қадір-қасиетті қорғау туралы талап арыздың соттық келешегі де жоқ", - деп толықтырды сарапшы.