Теҳрон учун «бўғма ҳалқа»: Трамп Эронга қарши блокада тайёрламоқда
Фото: коллаж RuNews24.ru
Яқин Шарқдаги сиёсий ҳарорат энг юқори нуқтасига чиқди. Исломободда кечган мураккаб музокаралар натижасиз якунлангач, Вашингтон Теҳронга нисбатан кескин чораларни ишга солишга киришди. Zamin.uz жаҳон сиёсатини остин-устун қилиб юбориши мумкин бўлган ушбу иқтисодий ва ҳарбий қамалнинг тафсилотларини тақдим этади.
Дипломатиянинг инқирози ва Трампнинг «козири»
АҚШ президенти Дональд Трамп Эрон билан келишувга эришиш имконияти бой берилганидан сўнг, денгиз блокадасини истисно этмаслигига шаъма қилди. Оқ уй раҳбари ўзининг Truth Social тармоғида Жон Соломоннинг «Трампнинг Эрон ён бермаса ишга соладиган козири: денгиз блокадаси» номли мақоласини улашиб, Теҳронга очиқдан-очиқ огоҳлантириш йўллади. Экспертларнинг фикрича, Вашингтон Венесуэла сценарийсини такрорламоқчи: нефть йўлларини бутунлай ёпиб қўйиш орқали Эрон иқтисодиётини тиз чўктириш.
Учта авианосец пистирмада: Ҳарбий кучлар жамланмоқда
Айни дамда Форс кўрфази ва унга яқин ҳудудларда АҚШнинг улкан ҳарбий салоҳияти тўпланган. Вазият шу қадар жиддийки, минтақада бир вақтнинг ўзида учта авианосец зарба гуруҳи шай ҳолатга келтирилган:
-
USS Gerald R. Ford — Қизил денгизда;
-
USS Abraham Lincoln — Араб денгизида;
-
USS George H. W. Bush — Норфолк базасидан йўлга чиққан ва тез орада манзилга етиб келади.
Бундай ҳарбий куч тўғридан-тўғри тўқнашувга кирмасдан туриб, Эроннинг денгиз орқали амалга ошириладиган барча савдо алоқаларини тўхтатиб қўйиш имконини беради.
Миллиардлаб долларлик зарар: Иқтисодий зарба
Эрон ҳозирда кунига қарийб 2,8 миллион баррел нефть экспорт қилиб, жаҳон бозоридаги нархлар ($120) шароитида улкан даромад кўрмоқда. Денгиз қамали Теҳронни ҳар ой ўнлаб миллиард доллардан маҳрум қилиши мумкин. Бу эса давлатнинг асосий молиявий томирларини кесиб ташлаш билан баробардир.
Ҳўрмуз бўғозидаги «тозалаш» операцияси
АҚШ Марказий қўмондонлиги (CENTCOM) аллақачон амалий ҳаракатларга киришган. USS Frank E. Peterson ва USS Michael Murphy эсминецлари Ҳўрмуз бўғозида Эрон томонидан ўрнатилган миналарни зарарсизлантириш ишларини бошлаган. Бундан мақсад кемалар учун хавфсиз ва назорат қилинадиган янги йўналиш яратишдир.
21 соатлик музокаралар ва муштлашиш ёқасидаги дипломатия
Исломободда бўлиб ўтган 21 соатлик марафон музокаралар ўта кескин руҳда ўтган. Маълумотларга кўра, АҚШ вакили Уиткофф ва Эрон Ташқи ишлар вазири ўртасидаги келишмовчилик ҳатто жисмоний тўқнашув даражасигача етган. Ядровий дастур ва Ҳўрмуз бўғозининг мақоми бўйича томонлар муросага кела олишмаган. Вице-президент Жей Ди Вэнс таъкидлаганидек, Эрон АҚШ шартларини қабул қилишни истамади, Трамп эса бунга жавобан «ғалаба барибир бизники бўлади» қабилида қатъий позиция эгаллади.
Эндиликда дипломатик йўллар ёпилиб, навбат «куч ишлатиш» ва «иқтисодий қамал»га келгандек кўринмоқда.
Азиз муштарийлар, сизнингча, денгиз блокадаси Эронни ён беришга мажбур қила оладими? Бу вазият янги йирик урушга сабаб бўлиши мумкинми?