تنگه هرمز به مثابه میدان آزمون: وارونگی تحریمها و معمای هژمونی در نظم نوین اقتصاد بینالملل
روحاله شهنازی | عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز (دانشکدۀ اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی)
سیمون جانسون نوبلیست 2024 اقتصاد، اخیرا مطلبی در خصوص تاثیر بسته شدن تنگه هرمز بر تحریم امریکا از سوی ایران ارایه کرده است. در راستای مطالب جانسون باید توجه کرد واقعهای رخ داده در خصوص بستن تنگه هرمز از سوی ایران بیش از هر چیز گویای دگرگونی عمیق در ساختار قدرت بینالملل است؛ ایالات متحده با قرار گرفتن در معرض سلاح تحریمهای غیررسمی اما مؤثر (موقعیتی که دههها آن را با اعمال فشار بر دیگران تثبیت کرده بود) وضعیت کنونی را وارونه مییابد. وضعیت فعلی صرفاً گزارشی از افزایش قیمت سوخت یا بستهشدن آبراهی بیاهمیت نیست، بلکه شرح فروپاشی این فرضیه بنیادین در سیاست خارجی آمریکاست که هژمونی دلار و شبکههای مالی غربی، مصونیت مطلق متقابل را تضمین میکنند. ایران با تغییر منطق تقابل از میدان تراکنشهای مالی به میدان تنگهی جغرافیایی و زنجیرههای تأمین انرژی، نشان داد که تحریم را میتوان از جایگاه «قربانی تحریم» به «عامل تحریم کننده» بازتعریف کرد. این جابهجایی پارادایمی، نهتنها معادلات خاورمیانه، بلکه مبانی نظم اقتصادی لیبرال را میتواند به پرسش بکشد.