Мянмада ҳокимият ўйини: Ҳарбий хунта раҳбари президентликка интилмоқда
Фото: AP/picture alliance / Мянмадаги ҳарбий хунта раҳбари Мин Аунг Хлаинг
Жануби-шарқий Осиёнинг энг забардаст давлатларидан бири бўлган Мянмада катта сиёсий ўзгаришлар кутилмоқда: ҳарбий хунта етакчиси "қонуний" президент бўлиш тараддудида.
Мянма парламентининг қуйи палатаси мамлакатни амалда бошқариб келаётган ҳарбий хунта раҳбари Мин Аун Хлайн номзодини вице-президентлик лавозимига илгари сурди. Маҳаллий қонунчиликка биноан, давлатнинг бўлажак раҳбари айнан уч нафар вице-президент орасидан танлаб олинади. Бу ҳақда 30 март куни халқаро AFP агентлиги хабар тарқатди.
Ҳарбий либосдан фуқаролик костюмига
69 ёшли Мин Аун Хлайн олий давлат бошқарувига йўл очиш мақсадида 2011 йилдан бери эгаллаб келган олий бош қўмондонлик лавозимидан воз кечди. Бироқ таҳлилчиларнинг фикрича, бу шунчаки "демократия ниқоби" остидаги ҳаракат бўлиб, генерал "темир қўл" билан бошқарувни давом эттириш ниятида.
Бу йўлда у армия устидан назоратни йўқотмаслик учун махсус маслаҳат кенгашини тузди. Гарчи олий қўмондонлик тизгинини ўз яқин маслакдоши Йе Вин Оога топширган бўлса-да, ҳарбийлар орасида пайдо бўлаётган норозиликлар Хлайннинг ҳокимиятига нисбатан маълум хавфларни туғдириши мумкинлиги айтилмоқда.
Тўнтаришдан кейинги "янги" тартиблар
Эслатиб ўтамиз, 2021 йилнинг февралида Мянмада ҳарбий тўнтариш юз берган эди. Ўшанда демократик йўл билан сайланган раҳбарлар, жумладан Нобел мукофоти совриндори Аун Сан Су Чжи ҳибсга олинган. Генераллар ўз ҳаракатларини сайловлардаги гўёки "қонунбузарликлар" билан оқлашга уринган бўлса-да, бунинг бирорта исботи тақдим этилмади.
Сайловлар ва ҳарбийларнинг устунлиги
2025 йил охири ва 2026 йил бошида мамлакатда тўнтаришдан кейинги илк парламент сайловлари бўлиб ўтди. Натижалар кутилганидек бўлди: парламентдаги ўринларнинг катта қисми ҳарбийларга яқин бўлган партия ва офицерлар томонидан эгалланди. Бу эса Мин Аун Хлайннинг президентлик курсисига ўтириши учун зарур бўлган ҳуқуқий асосни тўлиқ таъминлаб беради.
Азиз ўқувчилар, сизнингча, генералнинг "фуқаролик" раҳбарига айланиши Мянмадаги ички низоларга чек қўя оладими? Ҳарбийларнинг сиёсатга бу қадар аралашиши мамлакат келажагига қандай таъсир қилади?