Янги қонун этник озчиликларни нишонга олади
Хитойнинг олий қонунчилик органи – Халқ Вакиллари Конгресси 12 март куни "Этник бирлик ва ривожланишни рағбатлантириш" номли янги қонунни маъқуллади. Ушбу қонунчилик хитой миллати таркибидаги барча этник гуруҳлар ўртасида умумий ўзлик туйғусини кучайтиришни мақсад қилади ва бу мақсадни амалга ошириш масъулиятини жамоат ташкилотлари, тижорат компаниялари ва мамлакат қуролли кучларига юклайди.
Қонун хусусан расмий тил ва озчилик тиллари биргаликда қўлланиладиган жамоат жойларида мандарин хитой тилига устунлик беришни талаб қилади. Инсон ҳуқуқлари ҳимоячилари Хитойда 55 та этник озчилик яшашини, уларнинг кўпчилиги ўз тиллари ва лаҳжаларини сақлаб қолганини таъкидлайди. Тибет ва Ички Мўғулистон каби этник озчиликлар зич жойлашган ҳудудларда мактаб таълимида хитой тилидан фойдаланиш аллақачон мажбурий қилинган.
AFP Американинг PEN-клуби фаоли Эрика Нгуенни иқтибос келтирди, у Пекин ҳукуматини болаларнинг ўз тарихи ва маданияти билан алоқасини узишга уринаётганликда айблади. Ҳуқуқ ҳимоячилари янги қонун мусулмон уйғурларга босимни кучайтиришидан хавотирда. БМТ ва бошқа халқаро ташкилотлар Пекинни ушбу этник озчилик гуруҳининг ҳуқуқларини бузишда бир неча бор айблаган.
Қонуннинг таъсири Хитой чегараларидан ташқарига ҳам ўтади. У хориждаги хитой жамоалари билан алоқаларни кучайтиришни талаб қилади, шунингдек, мамлакатнинг этник бирлигига зарар етказадиган ёки этник сепаратизмни тарғиб қиладиган фаолиятда иштирок этган чет елдаги шахсларни қонуний жавобгарликка тортишни назарда тутади.
Этник бирлик бўйича қонун йиллик “икки сессия”нинг сўнгги кунида қабул қилинди, бу мажлис Халқ Вакиллари Конгресси ва Хитой раҳбариятига маслаҳат берувчи орган – Хитой Халқ Сиёсий Маслаҳат Кенгаши йиғилишларини ўз ичига олади. Ушбу тадбирлар Хитой сиёсатининг келажакдаги йўналишларини кўрсатувчи муҳим кўрсаткич сифатида баҳоланади.
Бу йилги “икки сессия” 15-беш йиллик режа амалга оширилишининг бошланиши билан бир вақтга тўғри келди, бу режа мамлакатнинг 2026-2030 йиллардаги иқтисодий ва сиёсий ривожланиши учун йўл харитаси ҳисобланади. Бош вазир Ли Цян жорий йил учун ЯИМ ўсиш кўрсаткичини 4,5-5 фоиз оралиғида белгилади, бу 1991 йилдан бери энг паст кўрсаткичдир. Кузатувчилар буни Хитойни жаҳон иқтисодий ўсишининг асосий ҳаракатлантирувчи кучига айлантирган тез кенгайиш ўн йилликларидан кейин муҳим ўзгариш деб ҳисоблашади.
Сунъий интеллект янги беш йиллик режанинг марказида турибди. Хитой раҳбарияти уни АҚШ билан рақобат шароитида миллий ривожланишнинг муҳим воситаси деб билади. Юқори технологияларга урғу бериб, ҳукумат иқтисодиётни ички истеъмолга асосланган ўсишга йўналтиришни мақсад қилмоқда. Ташқи сиёсатда Пекин Европа Иттифоқи ва Қўшма Штатлар билан муносабатларни яхшилаш йўналишини белгилаётганга ўхшайди, аммо Тайван масаласида Япония билан зиддият кучаймоқда.