Ортиқча вазн боланинг математика фани натижасига ҳам таъсир қилар экан

Фото: РИА Новости

Вазни меъёрдан ортиқ ёки семизликка чалинган болалар математика фанидан кўпроқ қийналиши мумкин. РИА Новости хабар беришича, мутахассислар 1,5 минг нафар ўрта мактаб ўқувчиларининг маълумотларини таҳлил қилиб, вазни меъёрда бўлган тенгдошларига нисбатан ортиқча вазнли болаларда математика баҳолари пастроқ чиқишини қайд этган.

Бу масала Россия Фанлар академияси қошидаги «Ҳаёт ҳақидаги фанлар» илмий кенгаши йиғилишида ҳам тилга олинган. У ерда ортиқча вазнли болаларда ичак–мия ўртасидаги боғлиқлик (яъни организмдаги микрофлора ва асаб тизими ўртасидаги алоқа) бошиданоқ нотўғри шаклланиши мумкинлиги айтилган.

Россия соғлиқни сақлаш тизимида профилактик тиббиёт йўналишида фаолият юритувчи бош болалар мутахассиси, Лейла Намазова-Баранованинг таъкидлашича, тўйиб овқатланмайдиган болаларда бу каби таъсирлар камроқ намоён бўлиши мумкин. Яъни гап фақат “кўп еяпти — кам ўқийди” деган содда хулосада эмас: организмдаги ички тизимлар қандай ишлаётгани ҳам катта аҳамиятга эга.

Олимлар мия морфометриясини ҳам кўриб чиқиб, ортиқча вазнли болаларда оқ модда ҳажми кулранг модда ҳисобига сезиларли ошганини қайд этган. Мутахассислар буни алоҳида, жиддий илмий муаммо сифатида баҳоламоқда.

Энг муҳими, экспертлар олинаётган маълумотлар келажакда ўсиб келаётган авлод саломатлиги мамлакатнинг интеллектуал салоҳиятига ҳам таъсир қилиб қўйиши мумкинлигини “сигнал” сифатида кўрсатяпти.

Албатта, бу тадқиқот “сабаб–оқибат”ни бир зарбда исботлади, дегани эмас: баҳога уйқу, стресс, ҳаракат, овқатланиш маданияти, оилавий муҳит ҳам таъсир қилади. Лекин сигнал жуда равшан: боланинг тўғри овқатланиши ва фаоллиги — фақат ташқи кўриниш эмас, балки мия иши ва ўқишдаги натижа учун ҳам инвестиция. Қисқаси, “баҳо”ни кўтариш учун баъзан калькулятор эмас, одатларни тўғрилаш керак бўлади.