Жаред Кушнернинг Ғазони тиклаш лойиҳаси кескин танқидга учради

Давос шаҳрида бўлиб ўтган Жаҳон иқтисодий форумида АҚШ президенти Дональд Трампнинг куёви Жаред Кушнер вайрон бўлган Ғазо секторини қайта қуриш бўйича баҳсли режасини оммага тақдим этди. Лойиҳа ҳудудни замонавий сайёҳлик марказига айлантиришни кўзда тутса-да, халқаро ҳамжамият ва фаластинлик фаоллар буни «инсоний фожиа устига қурилган бизнес фантазияси» сифатида баҳоламоқда.

Осмонўпар бинолар ва эксклюзив туризм режаси

Кушнер томонидан таклиф этилган лойиҳага кўра, Ғазонинг соҳил бўйи ҳудудларида ҳашаматли меҳмонхоналар, дам олиш масканлари ва кўп қаватли тураржойлар қад ростлаши лозим.

• Инфратузилма: Режада янги халқаро аэропорт ва йирик денгиз порти қурилиши ҳам ўрин олган.

• Қиймати: Вайрон бўлган секторни олти босқичда тиклаш учун камида 25 миллиард доллар сармоя зарурлиги айтилмоқда.

• Трампнинг дастаги: АҚШ президенти ушбу ташаббусни юқори баҳолаб, уни минтақавий барқарорлик калити сифатида талқин қилди.

«Империалистик режа» ва маҳаллий аҳолининг қаршилиги

Гарчи сиртдан эзгу мақсадларни кўзлагандек кўринса-да, лойиҳа жиддий эътирозларга сабаб бўлди. Фаластинлик ёзувчи Сьюзан Абулхава буни маҳаллий аҳолини ўз еридан сиқиб чиқариш ва қолганларни арзон ишчи кучига айлантиришга қаратилган «империалистик фитна» деб атади.

• Маслаҳатсиз қарор: Энг муҳим жиҳати шундаки, лойиҳа тайёрланиш жараёнида фаластинликларнинг фикри умуман инобатга олинмаган.

• Молиявий ноаниқлик: Миллиардлаб долларлик сармоя айнан қайси манбалар ҳисобидан қопланиши очиқланмаган.

Тинчлик кенгаши ва БМТга муқобил тузилма

Ушбу девелоперлик лойиҳаси Трамп Давосда тақдим этган «Тинчлик кенгаши» доирасида амалга оширилиши айтилмоқда. Аммо кенгаш низомида Ғазо ҳақида бирорта сўз юритилмаган. Экспертларнинг фикрича, бу тузилма БМТга мухолиф равишда тузилган бўлиб, Ғазони тиклашдан кўра Трампнинг шахсий геосиёсий мақсадларига хизмат қилиши мумкин.

Вайроналар остидаги ҳақиқат ва геноцид айблови

Танқидчилар Кушнернинг «фантазияларида» Ғазодаги ҳақиқий инсоний фожиа ва вайронагарчиликлар кўлами инобатга олинмаганини таъкидламоқда.

• Қурбонлар: 2023 йил октябридан буён 71 мингдан ортиқ фаластинлик ҳалок бўлди. Ҳатто 2025 йилги сулҳдан кейин ҳам қон тўкилиши тўхтамаган.

• Вайронагарчилик: Сектордаги биноларнинг 80 фоизи — мактаблар, шифохоналар ва тураржойлар ер билан яксон қилинган.

• Гуманитар инқироз: 2,3 миллион аҳоли қамал шароитида очлик ва хасталиклар билан курашмоқда. БМТ Исроилнинг ҳаракатларини геноцид деб тан олган бўлса-да, вазият ёмонлашишда давом этмоқда.

Манфаатлар тўқнашуви гумони

«The Guardian» нашрининг ёзишича, Жаред Кушнернинг бу фаоллиги замирида шахсий моддий манфаатдорлик ётибди. Тахминларга кўра, Ғазодаги қурилиш ишлари бошланса, Кушнерга тегишли бўлган «Affinity Partners» инвестиция фонди мислсиз фойда кўриши мумкин. Бу эса инсоний қайғу устида бизнес қуриш деган айбловларни янада кучайтирмоқда.

Сизнингча, маҳаллий аҳолининг хоҳиш-истаклари инобатга олинмаган бундай «иқтисодий лойиҳалар» минтақада ҳақиқий тинчлик ўрнатиши мумкинми?