Ўзбекистонда инфляциянинг янги тенденциялари: Озиқ-овқат ва хизматлар нархлари кўрсаткичлари
Марказий банк 2025 йил август ойидаги инфляция кўрсаткичлари тўғрисидаги ҳисоботни эълон қилди, бу эса Ўзбекистон иқтисодиётидаги кўплаб ўзгаришлар ҳақида маълумот беради. Олинган натижалар инфляциянинг умумий даражаси камайганини кўрсатади. 2024 йилда 9,8 фоизни ташкил этган инфляция, 2025 йил август ҳолатига кўра 8,8 фоизга камайди.
Нархлар пастлаган товарлар ва хизматлар:
Энг аҳамиятлиси, инфляциянинг пасайиши асосан янги маҳсулотлар ва хизматлар нархига таъсир қилди. Айрим озиқ-овқат маҳсулотлари, масалан, қовоқ (-52,8%), узум (39,5%), помидор (34,7%), гуруч (-17,8%) ва олма (-16,6%) нархлари сезиларли даражада пасайган. Ушбу ўзгаришлар иқтисодий жараёнлардаги яхши натижаларни кўрсатмоқда. Шунга қарамай, сабзи (69,1%), пиёз (40,1%), ва карам (46,5%) нархи ўсишда давом этди.
Нархи ошган товарлар ва хизматлар:
Мазкур ҳисоботда нархи тез ўсган товарлар, масалан, пахта мойи (+39,4%), картошка (+32,0%) ва қўй гўшти (+28,5%) тилга олинган. Бунинг оқибатида озиқ-овқат маҳсулотларининг умумий нархи кўп ҳолатларда ошган. Бундан ташқари, баъзи ноозиқ-овқат товарлари, жумладан, пропан (-6,1%), қоғоз А4 (-4,6%) ва ошхона техникаси (-3,3%) нархлари камайган.
Олтин нархлари глобал бозорда рекорд даражада қимматлаши заргарлик буюмларида ҳам акс этган – никоҳ узуги 33,2 фоизга қимматлади.
Ноозиқ-овқат маҳсулотлари таркибида метан нархи 31 фоизга, газета, 15,3 фоизга, бензин 11,1 фоизга, атир совун 10,1 фоизга, витаминлар 9,9 фоизга ошди.
Хизматлар секторидаги ўзгаришлар:
Августда пул ўтказмалари учун ҳақ тўлаш нархлари 0,3 фоизга, нодавлат ОТМда ўқиш 1,3 фоизга, симли интернет 1,8 фоизга арзонлади.
Августда нархи энг тез ўсган хизмат ҳайдовчилик курслари бўлди – ҳисобот даврида бу хизмат нархи 71,3 фоизга ошди. Шунингдек, ички йўловчи ҳаво транспорти хизматлари 59,5 фоизга, тармоқ газ 39,2 фоизга, совуқ сув 34,1 фоизга, чиқинди ташиш 23,9 фоизга, давлат боғчалари хизматлари 21 фоизга қимматлади.
Юқори инфляцияли элементлар:
Йиллик нарх ўсиши 10 фоиздан паст бўлган маҳсулотлар озиқ-овқат маҳсулотларида 83 фоиз, ноозиқ-овқат маҳсулотларида 96 фоиз ва хизматларда 42 фоизни ташкил қилади. Рақамлар хизматлар гуруҳида юқори инфляцияли элементлар энг юқори кўрсаткичга эга эканини кўрсатмоқда – 48 фоиз.
Ўзбекистонда инфляцияни камайтиришга қаратилган тадбирлар:
Ўзбекистон ҳукуматига кўра, бу жараёнлар Ўзбекистон иқтисодиётида инфляцияни назорат қилиш учун муҳим омил бўлиши керак. Маҳсулотлар ва хизматлар нархининг изчил тушиши фақатгина иқтисодий барқарорлик ва инфляцияга қарши курашдаги ҳамкорлик орқали амалга ошади.