«Ելքն» առաջարկում է ԱԺ-ին «մարտիմեկյան» դեպքերի 10-րդ տարելիցի կապակցությամբ ընդունել հայտարարություն
ԱԺ Պետական-իրավական և մարդու իրավունքների պաշտպանության հարցերի մշտական հանձնաժողովում քննարկման ներկայացվեց ԱԺ «Ելք» խմբակցության կողմից հեղինակված «2008 թվականի մարտի 1-2-ի իրադարձությունների վերաբերյալ» նախագիծը:
Խմբակցության ղեկավար Նիկոլ Փաշինյանը նշեց, թե Մարտի 1-ի և 2-ի իրադարձությունների 10 տարին է լրանում, և «Ելքն» առաջարկում է ԱԺ-ին այդ կապակցությամբ ընդունել հայտարարություն:
Փաշինյանն ընթերցեց նախատեսվող հայտարարության տեքստը.
«ՀՀ ԱԺ-ը, մտահոգված լինելով, որ ՀՀ-ում ընտրությունների արդյունքները կեղծելու, ընտրողների ազատ կամարտահայտման իրավունքի ոտնահարումների մասին ահազանգերը պատշաճ քննության չեն արժանանում,
Կարևորելով Հայաստանի Հանրապետությունում խաղաղ, առանց զենքի հավաքների անցկացման իրավունքի արդյունավետ և անվտանգ իրացման հնարավորությունը և հանրային համերաշխության վերականգնումը,
Վրդովված լինելով, որ մինչև օրս 2008 թվականին Մարտի 1-2-ին Երևան քաղաքի կենտրոնում Հայաստանի Հանրապետության առնվազն տասը քաղաքացիների սպանությունների մեղավորները հայտնաբերված չեն, և զոհերի հարազատներին չի վճարվել արդարացի փոխհատուցում,
Անընդունելի համարելով քաղաքական գործունեության համար ընդդիմադիր քաղաքական գործիչների, ակտիվիստների դեմ քրեական հետապնդում իրականացնելու պրակտիկան, որ մինչև օրս կիրառվում է ՀՀ-ում,
Հայտարարում է, որ`
1. Խստորեն դատապարտում է 2008 թվականի նախագահական ընտրությունների արդյունքների կեղծման դեմ բողոքի խաղաղ ցույցեր իրականացնող Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիների նկատմամբ` 2008 թվականի մարտի 1-ին և լույս 2-ի գիշերը Հայաստանի Հանրապետության ոստիկանության կողմից բիրտ և ապօրինի ուժի գործադրումը, ինչպես նաև այդ դեպքերից հետո ընդդիմադիր քաղաքական գործիչների, ակտիվիստների նկատմամբ շինծու քրեական գործերի հարուցումն ու մեղադրական դատավճիռների կայացումը:
2. Հայաստանի Հանրապետության իրավապահ մարմիններից պահանջում է սեղմ ժամկետներում Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով բացահայտել և խստագույն պատասխանատվության կանչել մարտի 1-2-ին տեղի ունեցած սպանությունների կազմակերպիչներին և անմիջական կատարողներին, ինչպես նաև խաղաղ ցուցարարների դեմ ապօրինի ուժ կիրառելու մեղավորներին։
3. Անընդունելի է համարում 2008 թվականի մարտի 1-2-ի իրադարձություններն ուսումնասիրող փորձագետների փաստահավաք խմբի լուծարումը, քանի որ խմբի հետագա գործունեությունը կարող էր լրջագույն բացահայտումներ անել քաղաքական գործընթացում բանակի մասնակցության, ինչպես նաև ընտրությունների արդյունքները վերահսկելու և կեղծելու համակարգված մեխանիզմների գոյության մասին։
4. Հայաստանի Հանրապետության գլխավոր դատախազությանը կոչ է անում Մարտի 1-2-ի գործով կալանավորված, դատապարտված ընդդիմադիր քաղաքական գործիչների, ակտիվիստների մեղադրական դատավճիռները վերանայելու գործընթաց սկսել։
5. Պարտավորվում է առաջիկայում մշակել օրենսդրական փաթեթ, որով արժանապատիվ փոխհատուցում կտրվի մարտի 1-2-ի իրադարձությունների զոհերի հարազատներին, հանիրավի դատապարտվածներին, ինչպես նաև ոստիկանության կողմից ապօրինի ուժի կիրառման արդյունքում վնասվածքներ ստացած քաղաքացիներին։
Նշենք, որ 2008-ի նախագահական ընտրություններից հետո մարտի 1-2-ին տեղի ունեցած իրադարձությունների ժամանակ զոհվել են ՀՀ քաղաքացիներ Գոռ Քլոյանը, Տիգրան Խաչատրյանը, Դավիթ Պետրոսյանը, Սամվել Հարությունյանը, Գրիգոր Գևորգյանը, Արմեն Ֆարմանյանը, Տիգրան Աբգարյանը, Հովհաննես Հովհաննիսյանը, Համլետ Թադևոսյանը, Զաքար Հովհաննիսյանը։
Փաշինյանը նշեց, որ մինչև հիմա նրանց մահվան հանգամանքները կամ սպանությունները բացահայտված չեն, ու նրանց հարազատներին փոխհատուցում չի տրվել։ Մինչդեռ ՀՀ-ն ստորագրել է բռնություն կատարելու զոհերի հարազատներին փոխհատուցում կատարելու միջազգային կոնվենցիան, որը ԱԺ-ում չի վավերացվել:
«ՀՀ իրավապահ մարմիններն անընդհատ խոստումներ են տալիս, որ միջոցներ կձեռնարկվեն, և առաջիկայում կունենանք արդյունքներ, սակայն սպանությունների բացահայտման առումով արդյունքներ այդպես էլ չենք տեսնում»,- ասաց նա և նշեց, թե նիստին ներկա է նախկին գլխավոր դատախազ Գևորգ Կոստանյանը, ով նույնպես հայտարարել է, որ միջոցներ կձեռնարկվեն սպանությունները բացահայտելու առումով, սակայն իրական քայլեր չեն արվել։
Հաջորդ խնդիրը, ըստ Փաշինյանի, այն է, որ Երրորդ հանրապետության պատմության ողջ ընթացքում եղել են քաղբանտարկյալներ, և ՀՀ-ում այսօր էլ կան քաղբանտարկյալներ։
«2008 թ-ը այս առումով առանձնանում էր նրանով, որ քաղբանտարկյալների թիվը և ծավալն անհամեմատ մեծ էր»,- ասաց նա:
Ըստ նրա՝ 2008թ-ի քաղբանտարկյալների ցանկը հրապարակվել և ճանաչվել է միջազգային կազմակերպությունների կողմից։
«Ուզում եմ արձանագրել, որ այսօր էլ ՀՀ-ում կան քաղբանտարկյալներ, հատկապես՝ Անդրիաս Ղուկասյանը, Կարո Եղնուկյանը, այս ցանկը կարելի է շարունակել, որը խայտառակություն է Հայաստանի համար, ցույց է տալիս, որ իրավական, ժողովրդավարական շապիկի տակ իրականում թաքնված է ընդդիմադիրներին հետապնդող և անընդհատ քաղբանտարկյալներ ունեցող մի համակարգ»,- եզրափակել է Նիկոլ Փաշինյանը: